(၁)
လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ( ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးကို စိတ္၀င္စား သူမ်ား၊ ေဖ့ဘုတ္ ႏွင့္ မီဒီယာမ်ား ၏ ) ပါးစပ္ဖ်ားမွာ ေရပန္းစားေနတဲ့ ေ၀ၚဟာရ၊ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကေတာ့ ၿပင္မယ္ မၿပင္းဘူး ဆိုေသာ အေၿခခံဥပေဒႏွင့္ ပတ္သတ္သည့္ အၿငင္းပြားမွဳ ပါပဲ။
အေၿခခံဥပေဒကို ၿပင္မွာလား ၊ မၿပင္ဘူးလား။ ၿပင္ရင္ ဘယ္အပိုင္းေတြ ၿပင္ၾကမွာ
လည္း။ ဘယ္လို အေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ ၿပင္မလဲ။ ဘယ္လို ရည္ရြယ္ခ်က္ ေတြနဲ႕ၿပင္
ၾကမွာလည္း။ သည္ေမးခြန္းေတြကို ပိုင္းၿခားေ၀ဖန္ၾကည့္မိပါတယ္။
အေၿခခံဥပေဒဆိုတာက ဘာလည္း။ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အေၿခခံအက်ဆံုးေသာ
ဥပေဒေရးရာအရ ၿပဌာန္းခ်က္လို႕ နားလည္မိပါတယ္။ သည္အေၿခခံဥပေဒကေနမွတဆင့္
က်န္တဲ့ ႏိုင္ငံရဲ႕ သက္ဆိုင္ရာ ဖြဲစည္းပံု၊ အုပ္ခ်ဳပ္ပံု၊ ဥပေဒ ၊ နည္းဥပေဒေတြ၊ သတ္မွတ္ခ်က္
ကန္႕သတ္ခ်က္ေတြ ဆင္းသက္လာတယ္လို႕ နားလည္မိပါတယ္။ အေၿခခံ ဥပေဒဟာ နိုင္ငံ
ရဲ႕ ပစၥဳပၸန္နဲ႕ အနာဂတ္ကို ၿပဌာန္းတဲ့ အဓိက အသက္ေသြးေၾကာ ဥပေဒလို႕ နားလည္မိပါ
တယ္။
သို႕ပါေသာေၾကာင့္ အေၿခခံဥပေဒဟာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဖြဲစည္းတည္ေဆာက္ပံုစနစ္
( System ) ၏ အေၿခခံအက်ဆံုးၿပဌာန္းခ်က္သာလ်င္ ၿဖစ္ပါတယ္။ အေၿခခံဥပေဒပါ ၿပဌာန္း
ခ်က္ေတြ၏ တိက်ခိုင္မာမွဳ ဟာ ႏို္င္ငံတစ္ႏိုင္ငံ၏ ဖြဲစည္းတည္ေဆာက္ပံု စနစ္ ( System )
ဘယ္ေလာက္ ခိုင္မာတယ္ဆိုတာကို ထင္ဟတ္ေစပါသည္။ ဘယ္ေလာက္ အမ်ိဳးသားအက်ိဳး
စီးပြားကို ( National interest ) အကာအကြယ္ေပးထားတယ္ဆိုတာကို ထင္ဟတ္ေစပါတယ္။
အေၿခခံဥပေဒပါ ၿပဌာန္းခ်က္ေတြဟာ ႏိုင္ငံသူနိုင္ငံသားအားလံုးရဲ႕ ပစၥဳပၸန္အက်ဳိးစီးပြား၊
ရပိုင္ခြင့္၊ တာ၀န္၊ ၀တၱရားစသည့္ အခ်က္မ်ားကိုၿပဌာန္းၿပီး၊ အနာဂတ္ သားစဥ္၊ ေၿမးဆက္ေတြ
အတြက္ ရပိုင္ခြင့္၊ တာ၀န္၊ ၀တၱရား၊ အက်ိဳးစီးပြား စတာေတြကို ၾကိဳတင္ကာကြယ္ေပးထားတာ
မ်ိဳးပဲ ၿဖစ္သင့္ပါတယ္။
အေၿခခံဥပေဒပါ ၿပဌာန္းခ်က္တစ္ခုဟာ မိမိတို႕ တိုင္းၿပည္ ႏိုင္ငံရဲ႕ ပစၥဳပၸန္ကို တိုက္
ရိုက္ သက္ေရာက္ၿပီး အနာဂတ္ကိုလည္း အက်ိဳးသက္ေရာက္မွဳေပးပါတယ္။ အေၿခခံဥေဒပါ
ၿပဌာန္းခ်က္ တစ္ခုကို ၿပင္မယ္ဆိုလ်င္ ပစၥဳပၸန္္သက္ေရာက္မွဳ (အက်ိဳးေက်းဇူး) အတြက္ ၿပင္ၾက
မွာလား။ တိုင္ၿပည္ရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ ဦးတည္ၿပီး ၿပင္ၾကမွာလားဆိုတဲ့ ဒိြဟ စဥ္းစားစရာ
ေမးခြန္း ေပၚထြက္လာပါတယ္။
အေၿခခံဥပေဒပါ ၿပဌာန္းခ်က္ တစ္ခုကို ၿပင္မယ္ဆိုရင္ တစ္ဦး တစ္ေယာက္အတြက္ ဦးတည္
ၿပီး ၿပင္မလား။ ႏိုင္ငံသူ ႏိုင္ငံသား အားလံုးအတြက္ ဦးတည္ၿပီး ၿပင္ၾကမလား။ စဥ္းစားဖြယ္ရာ
ဒြိဟ ေမးခြန္းေတြ ေပၚထြက္လာပါတယ္။
အထက္ပါ ေမးခြန္းမ်ားအၿပင္ ကြ်န္ေတာ္တို႕ လက္ရွိ အေၿခခံ ဥပေဒပါ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရး
ေတြကို ဘယ္ေလာက္ ရၿပီးၿပီလည္း။ ဘယ္လိုရထားတာလည္း။ နည္းနည္းေလး ပဲ ရသလား။
အၿပည့္အ၀ ရသလား။ လက္ရွိအေၿခခံဥပေဒပါ ၿပဌာန္းခ်က္ေတြဟာ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ ရသင့္
ရထိုက္တဲ့ အခြင့္အေရးေတြကို အၿပည့္အ၀ လံုေလာက္ေအာင္ ကာကြယ္ ၿပဌာန္းေပးထားပါ၏ေလာ။
သည္ေမးခြန္းေတြနဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္ၿပီး စဥ္းစားတာက ပိုၿပီး သဘာ၀က်မယ္လို႕ ၿမင္မိပါတယ္။
(၂)
ကြ်န္ေတာ့္အေတြးမွာေတာ့ အေၿခခံဥပေဒကို ၿပင္မယ္ဆိုရင္ အဓိကအားၿဖင့္ ႏိုင္ငံသူ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြာကို ကာကြယ္မယ္ဆိုတဲ႕ ရွဳ႕ေထာင့္ကေန ဦးတည္ၿပီး ခ်ဥ္းကပ္ ေစခ်င္ပါတယ္။ လက္ရွိမွာ ႏိုင္ငံသူ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ အေၿခခံဥပေဒအရ ေပးအပ္ထားတဲ့ အကာအကြယ္ေတြကို ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအတာအထိ ရရွိေနပါၿပီလဲ။
အေၿခခံဥပေဒမွာ အခန္းၾကီး ၁၅ ခန္းနွင့္ ပုဒ္မေပါင္း ၄၅၇ ခု၊ ေနာက္ဆက္တြဲ ဇယား ၅ ခုပါရွိပါတယ္။ အေၿခခံဥပေဒအခန္း ၁ မွာ ပုဒ္မေပါင္း ၄၈ ခု ပါရွိပါတယ္။ အခန္းေခါင္စဥ္က "ႏိုင္ငံေတာ္ အေၿခခံမူမ်ား " ၿဖစ္ပါတယ္။ ဤအခန္းပါ ပုဒ္မ၁၁၊ ပုဒ္မခြဲ (က) မွာ "ႏိုင္ငံေတာ္ အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာ၏ ခက္မ ၃ ၿဖာၿဖစ္သည့္ ဥပေဒၿပဳေရးအာဏာ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာႏွင့္တရားစီရင္ေရးအာဏာတို႕ကို တတ္ႏိုင္သမွ် ပိုင္းၿခားသံုးစြဲၿခင္းႏွင့္၊ အခ်င္းခ်င္း အၿပန္အလွန္ထိန္းေက်ာင္းၿခင္းတို႕ၿပဳသည္ "ဟုၿပဌာန္းထားပါတယ္။ လက္ေတြ႕မွာ မည္သို႕ ပိုင္းၿခားသံုးစြဲထားပါသလဲ၊ မည္သို႕အၿပန္အလွန္ထိန္းေက်ာင္းၿခင္း ၿပဳထားပါသလဲ။
ပိုင္းၿခားသံုးစြဲႏိုင္ေလာက္တဲ့ ၿပဌာန္းခ်က္ေတြကို ဘယ္လို ၿပဌာန္းထားပါသလဲ၊ အၿပန္အလွန္ထိ္န္းေက်ာင္းၿခင္း ၿပဳႏိုင္တဲ့ၿပဌာန္းခ်က္ေတြကို ဘယ္လိုၿပဌာန္းထားပါသလဲ။
သာဓက တစ္ခုၿပၿပီး တိုင္းတာၾကည့္ပါမည္။ လက္ရွိအာဏာရပါတီ တက္လာၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ၿဖစ္စဥ္တစ္ခုရွိခဲ့ပါတယ္။
အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ၀န္ၾကီးဌာနၾကီးတစ္ခုရဲ႕ ၀န္ၾကီးအပါအ၀င္ ထိပ္တန္းအရာရွိၾကီးမ်ား ပါ၀င္ပတ္သတ္တဲ့ သိန္းေပါင္းေသာင္းခ်ီတဲ့ ေငြလြဲေၿပာင္းမွဳ ၿဖစ္စဥ္တစ္ခုရွိခဲ့ပါတယ္။ မီဒီယာေတြမွာ ဘဏ္ေငြလြဲေၿပာင္းမွဳနဲ႕ ပတ္သတ္တဲ့ စာရြက္စာတမ္းအေထာက္
အထားေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ သည္ၿဖစ္စဥ္နဲ႕ ပတ္သတ္ၿပီး ဘယ္လိုအေရးယူ ေဆာင္ရြက္မွဳေတြ ရွိခဲ့ပါသလဲ။ အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာဟာ ၿပည္သူေတြထံမွဆင္းသက္ၿပီး ႏိုင္ငံတစ္၀ွမ္းလံုးမွာ တည္သည္လို႕ အေၿခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၄ မွာပါရွိပါတယ္။
ၿပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႕ ဖြဲစည္းထားတဲ့ ဥပေဒၿပဳေရးမ႑ိဳင္ၾကီးဟာ သည္ကိစၥနဲ႕ ပတ္သတ္ၿပီး ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ပါသလား။
သည္ကိစၥနဲ႕ ပတ္သတ္ၿပီး လႊတ္ေတာ္ၾကားနာ စစ္ေဆးမွဳေတြ လုပ္ခဲ့ပါသလား။ လႊတ္ေတာ္ၾကားနာစစ္ေဆးမွဳမ်ိဳးလုပ္ႏိုင္ေလာက္
သည္ ၿပဌာန္းခ်က္မ်ား အေၿခခံဥပေဒမွာ ၿပဌာန္းထားပါသလား။ သည္ကိစၥအေပၚမွာ တရာစီရင္ေရးမ႑ိဳင္၏ အေရးယူေဆာင္
ရြက္မွဳမ်ိဳး ရွိခဲ့ပါသလား။ တရာစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ကေန အေရးယူေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ေလာက္ေသာ ၿပဌာန္းခ်က္ေတြ ကြ်န္ေတာ္တို႕ အေၿခခံဥပေဒမွာ ၿပဌာန္းထားပါသလား။
အေၿခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၀၊ ပုဒ္မခြဲ (ဂ) မွာ " တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္သည္ လက္နက္ကိုင္ တပ္ဖြဲ႕အားလံုး၏ အၾကီးအကဲၿဖစ္သည္ " ဟု ၿပဌာန္းထားပါတယ္။ ၿပည္ထဲေရး၀န္ၾကီးဌာန လက္ေအာက္ခံ ၿမန္မာႏိုင္ငံ ရဲတပ္ဖြဲ႕ႏွင့္ ရဲတပ္ရင္းမ်ားအားလံုးဟာ သည္ၿပဌာန္းခ်က္မွာ အၾကံဳး၀င္ပါသလား။ အၾကံဳး၀င္သင့္ပါသလား။
အေၿခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၁ ၊ ပုဒ္မခြဲ (ခ) မွာ "တရားရုံး၏ ခြင့္ၿပဳခ်က္မရရွိက ႏိုင္ငံသားတစ္ဦးကို ၂၄ နာရီထက္ေက်ာ္လြန္၍ ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားခြင့္မရွိေစရ "လို႕ ၿပဌာန္းထားပါတယ္။ ၀ိနည္းတတ္လို႕ ၾကက္သတ္စားတယ္ဆိုတဲ့ ၿဖစ္စဥ္ေတြ ရွိခဲ့ဘူးပါတယ္။ ၂၄ နာရီမၿပည့္ခင္မွာ အခ်ဳပ္ခန္း ထဲက ထုတ္၊ ေၿခထိပ္လက္ထိပ္ ခဏၿဖဳတ္ေပးၿပီး စခန္းထဲမွာပဲထား။ နာရီ၀က္ေနေတာ့ အခ်ဳပ္ခန္းထဲ ၿပန္ပို႕လိုက္တဲ့ သာဓကေတြ ဒုနဲ႕ေဒးပါပဲ။
ပုဒ္မခြဲ (ဃ) မွာ " ႏိုင္ငံသာမ်ား၏ လြတ္လပ္ခြင့္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ ခံစားခြင့္ တာ၀န္ႏွင့္ တားၿမစ္ခ်က္ မ်ား ထိေရာက္ခိုင္မာၿပညစံုေစရန္ လိုအပ္ေသာ ဥပေဒၿပဌာန္းရမည္။ "ဟု ပါရွိပါတယ္။ လက္ေတြ႕မွာေတာ့ လြပ္လပ္ခြင့္အသာထား ဧည့္စာရင္း အရင္တိုင္ပါၿဖစ္ေနပါတယ္။ လက္ရွိ တည္ဆဲဥပေဒေတြမွာ သည္ပုဒ္မခြဲငယ္နဲ႕ ဖီလာဆန္႕က်င္ေနတဲ့ ဥပေဒေတြကို အရင္ၿပင္ၾကဖို႕ မသင့္ေပဘူးလား။ ႏိုင္ငံသားမ်ားအတြက္ လြပ္လပ္ခြင့္ကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ ခံစားခြင့္ ေတြကို အကာအကြယ္ေပးမည့္ ဥပေဒ နည္းဥပေဒေတြကို တတ္ႏိုင္သမွ် အၿမန္ဆံုး ၿပင္ဆင္ၿပဌာန္း ၾကဖို႕ ေမးေနတယ္လို႕ ခံစားမိပါတယ္။
ပုဒ္မ ( ၂၃) ပုဒ္မခြဲ (က) (ခ) မွာ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ား ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္၇န္ လိုအပ္သည့္ဥပေဒမ်ား ၿပဌာန္းေဆာင္ရြက္မည္၊ စိုက္ပ်ဳိးထုတ္လုပ္သည့္ ေကာက္ပဲသီးႏွံမ်ား သင့္တင့္မွ်တသည္ တန္ဖိုးရရွိရန္ ကူညီေဆာင္ရြက္မည္ လို႕ ၿပဌာန္း ထားပါတယ္။ လက္ေတြ႕မွာေတာ့ ေတာင္သူလယ္သမားေတြ လယ္ယာေၿမေတြ ဆံုးရွဳံးေနတာ
ဒုနဲ႕ေဒး ပါပဲ။ အေၿခခံဥပေဒမွာ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား၏ လယ္ယာေၿမမ်ားကို မည္သည့္အေၾကာင္းၿပခ်က္ႏွင့္မွ် မသိမ္းဆည္းရ။ သိမ္းဆည္းပါက ဘယ္လိုေလ်ာ္ေၾကးမ်ိဳး ေပးရမယ္ဆိုတာမ်ိဳးကို အေၿခခံဥပေဒ အရ ၿပဌာန္းထားရင္ မသင့္ေတာ္ေပ ဘူးလာခင္ဗ်ာတို႕ရယ္။
အေၿခခံဥပေဒပါ ၿပဌာန္းခ်က္မ်ားကို ၿပင္ဆင္မည္ဆိုပါက ႏိုင္ငံသူ နိုင္ငံသားအားလံုး၏ အမ်ိဳးသား အက်ိဳးစီးပြားကိုကာကြယ္ေပးႏိုင္ေသာ ၿပဌာန္းခ်က္မ်ား ၿဖစ္ေအာင္သာ ၿပင္ဆင္သင့္ပါသည္။ ပစၥဳပၸန္ အက်ိဳးစီးပြားကို ကာကြယ္ေပးၿပီးအနာဂတ္ သားစဥ္ေၿမဆက္ မ်ိဳးဆက္တို႕အတြက္ ေကာင္းက်ိဳးကိုသာ ဦးတည္ေသာၿပင္ဆင္ၿခင္းမ်ိဳးသာ သင့္ေတာ္ပါသည္။
တစ္ဦးတစ္ေယာက္ကို ဦးတည္ၿပင္ဆင္ၿခင္းမ်ိဴးထက္ အမ်ဳိးသား အက်ိဳးစီးပြားနွင့္ သားစဥ္ ေၿမးဆက္ ေကာင္းစားေရးအတြက္သာ ဦးတည္ၿပီး ၿပင္ဆင္ႏိုင္ၾကပါေစလို႕ ဆႏၵမြန္ၿပဳခ်င္ပါတယ္ဗ်ာ။
By Win Minthein