by Phio Thiha (Notes) on Thursday, April 25, 2013 at 11:37pm
(၁)
အဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ လုပ္ငန္းခြင္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သိထားသင့္တာေလးတစ္ခု ရွိတယ္၊ Betari Box တဲ့။
my attitude AFFECTS my behavior AFFECTS your attitude AFFECTS your behavior AFFECTS my attitude
လူတစ္ေယာက္ရဲ႔ ခံယူခ်က္ဟာ သူ႔အၿပဳအမူကို လႊမ္းမိုးတယ္၊ သူ႔အၿပဳအမူက သူတစ္ပါးရဲ႔ ခံစားခ်က္ကို သက္ေရာက္မႈ ရွိၿပန္တယ္၊ တစ္ခါ သူတစ္ပါးရဲ႔ အၿပဳအမူဟာလည္း ကုိယ့္ရဲ႔ စိတ္ခံစားခ်က္ကို လာၿပီး လႊမ္းမိုးၿပန္တယ္။
ဥပမာဆုိပါေတာ့၊ ေဆးရံုက ဆရာ၀န္ၾကီးတစ္ေယာက္ ကိစၥတစ္ခုခုေၾကာင့္ စိတ္ဆုိးေနတယ္၊ အဲ့ေတာ့ ၿမင္ၿမင္သမွ် ဆရာ၀န္ငယ္ေတြ ဆရာမေတြကို ေအာ္တယ္ ေငါက္တယ္၊ အဲ့ဒီအခါမွာ အေငါက္ခံရတဲ့ ဆရာ၀န္ငယ္ေတြရဲ႔ စိတ္ကလည္း မၾကည္လင္ေတာ့ဘူး၊ အဲ့ဒီကတစ္ဆင့္ လူနာေတြ လူနာေစာင့္ေတြအေပၚကို ေဒါသေတြ ၿပန္အန္ထုတ္ၾကတယ္။ အဲ့ဒီမွာတင္ လုပ္ငန္းခြင္တစ္ခုလံုးက ေပ်ာ္စရာ မေကာင္းေတာ့ဘူး၊ ေဆးရံုဟာ လူနာေတြ အားကိုးစရာဆိုတာထက္ ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ ေနရာတစ္ခု ၿဖစ္လာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအယူအဆကို Cycle of conflictလို႔လည္း ေခၚတယ္။ ပဋိပကၡသံသရာၾကီးေပါ့။ စက္၀ုိင္းဆုိတာ တစ္ေနရာရာက ၿဖတ္ပစ္ရတဲ့ ထံုးစံရွိတဲ့အတုိင္း ဒီစက္၀ုိင္းကို ၿဖတ္ပစ္ခ်င္တယ္ဆုိရင္ေတာ့ ကုိယ္ရဲ႔ စိတ္ခံစားခ်က္ေတြကို ၿပင္ဆင္ႏုိင္မွပဲ ရပါလိမ့္မယ္။ သူတစ္ပါးအေၿပာင္းကို ထုိင္ေစာင့္ေနလို႔ေတာ့ မရပါဘူး။
တကယ္ေတာ့ ေပ်ာ္ရႊင္မႈဆိုတာ ေရေမႊးလိုပါပဲ။ ကုိယ့္ဆီမွာ အရင္ဆြတ္ထား ဖ်န္းထားမွ သူမ်ားက အဲ့ဒီအနံ႔ကို ရႏုိင္တာမဟုတ္လား။ ေလာကမွာ သူမ်ားကို တခုခုေပးခ်င္တယ္ဆို ကို္ယ့္ဆီမွာ ေပးစရာတခုခုေတာ့ ရွိေနမွ ရပါမယ္။ ေငြေၾကးအကူအညီ ေပးခ်င္တယ္ဆုိ ကုိယ္တုိင္က မခ်မ္းသာေတာင္ မေလာက္မငွ ၿဖစ္ေနလုိ႔ေတာ့ မရဘူးေလ။ ဒီလုိပါပဲ၊ သူမ်ားကို ေပ်ာ္ေစခ်င္တယ္ဆို ကုိယ္တုိင္မွာလည္း ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြ ရွိေနဖို႔ လိုပါတယ္။
လူေတြအတြက္ တကယ့္ေပ်ာ္ရႊင္မႈက အၿပင္မွာ မရွိပါဘူး၊ ပစၥည္းဥစၥာေတြ ေငြေၾကးေတြ ဂုဏ္ၿဒပ္ေတြမွာ မရွိပါဘူး၊ ကုိ္ယ့္ရဲ႔ အတြင္းစိတ္ထဲမွာပဲ ရွိပါတယ္။ ကုိယ္ ေလာကကို ဘယ္လုိရႈၿမင္သလဲ ဆုိတာေပၚ မူတည္ၿပီး ေပ်ာ္ရႊင္မႈဆုိတာ ၿဖစ္လာရတာပါ။ ေမတၱာရွင္မေလး ေပၚလီယာနာ ဆိုတဲ့ ၀တၳဳေလးက အေကာင္းၿမင္စိတ္ကသာ ေပ်ာ္ရႊင္မႈကို ဖန္တီးေပးႏုိင္တယ္ဆိုတာကို ေၿပာၿပထားတာပါပဲ။ ေပၚလီယာနာဟာ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ အေကာင္းဘက္က လွည္႔ေတြးတတ္လဲဆုိရင္ တနလၤာေန႔တုိင္း စိတ္ညစ္တတ္တဲ့သူတစ္ေယာက္ကို သူက ႏွစ္သိမ့္တယ္၊ တနၤလာေန႔ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ ေပ်ာ္စရာအေကာင္းဆံုးေန႔တဲ့။ ဘာလုိ႔ဆုိေတာ့ ေနာက္တစ္ပတ္ တနလၤာေန႔ကို ေရာက္ဖုိ႔အတြက္ အေ၀းဆံုးေန႔ဟာ ဒီအပတ္ တနလၤာေန႔ၿဖစ္လုိ႔ပါပဲ တဲ့။
ခုဆုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ တုိင္းၿပည္ၾကီးမွာ အေၿပာင္းအလဲေတြ ၿဖစ္ေနတာ ၂ႏွစ္ေက်ာ္ကာလ ရွိၿပီေပါ့။ ေရတစ္၀က္ရွိေနတဲ့ ဖန္ခြက္ကို ၾကည္႔ၾကသလုိပဲ၊ ေရတစ္၀က္ေတာင္ ရွိေနၿပီ လုိ႔ ၿမင္တဲ့သူေတြ ရွိသလုိ၊ ခုမွ တစ္၀က္ပဲ ရွိေသးတယ္ဆုိၿပီး အားမလုိ အားမရၿဖစ္ေနသူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ တုိင္းၿပည္တစ္ၿပည္ေၿပာင္းဖုိ႔ဆုိတာ လြယ္တာမွမဟုတ္ဘဲ။ လူတစ္ေယာက္ရဲ႔ဘ၀ေတာင္ ေန႔ခ်င္းညခ်င္း ေၿပာင္းသြားဖုိ႔မလြယ္ဘူးေလ။ တုိင္းၿပည္အေၿပာင္းအလဲဆုိတာ ၀န္အၿပည္႔တင္ထားတဲ့ လွည္းၾကီးကို ၀ိုင္းတြန္းၾကရသလုိေပါ့။ ေရွ႔ကေန ဦးေဆာင္ဆြဲေနသူေတြကေတာ့ သြားခ်င္တဲ့ေနရာကို ေရာက္ေတာ့မယ္၊ ပန္းၿခံေလးေတြက ဘယ္လုိလွတာ၊ ငွက္ေလးေတြက ဘယ္လုိခ်စ္ဖုိ႔ေကာင္းတာ စသၿဖင့္ ၿမင္ေနရေပမဲ့ ေနာက္ကေန တြန္းေနၾကရတဲ့့သူေတြကေတာ့ ဒါေတြကိုမွ ၿမင္ရတာမွ မဟုတ္ဘဲ။ ၾကာေတာ့ စိတ္ပ်က္လာတာေပါ့၊ ဟင္ ဘာေတြေၿပာေနမွန္းလည္း မသိ၊ ငါတုိ႔လည္း ဘာမွမၿမင္ရ မခံစားရေသးပါလားဆုိၿပီး အေၿပာင္းအလဲအေပၚမွာ အယံုအၾကည္ ကင္းမဲ့လာတာေပါ့။ အဲ့ဒီမွာတင္ တာ၀န္၂ခု ထြက္လာၿပီ။
ပထမတစ္ခုက ေရွ႔က ဦးေဆာင္ေနသူေတြအေနနဲ႔ Short-term win ဆိုတဲ့ အေသးစား ေအာင္ၿမင္မႈေလးေတြ လုပ္ၿပေပးဖုိ႔ လုိတယ္၊ ဒါမွ ေနာက္က ဘာမွမၿမင္ရတဲ့လူေတြ စိတ္အားတက္လာမွာေပါ့။ ပင္စင္လစာေတြ တုိးတာ၊ ၿမစ္ဆံုကိစၥ ရပ္လုိက္တာ၊ အၾကီးဆံုး အတုိက္အခံပါတီကို ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ဖုိ႔ ဥပေဒၿပင္ဆင္ေပးလုိက္တာ၊ ခုေနာက္ဆံုး ၁၅၀၀ တန္ဖုန္းေတြ ထြက္လာတာ၊ ဒါေတြအားလံဳးဟာ Short-term win ေတြပါပဲ။ ၾကိဳဆုိရပါမယ္။
ေနာက္တာ၀န္တစ္ခုကေတာ့ ေနာက္ကေန ပင္ပန္းတၾကီး တြန္းေနၾကရတဲ့ သူေတြရဲ႔ တာ၀န္ေပါ့။ အေၿပာင္းအလဲအတြက္ အေကာင္းဆံုးဥပမာတစ္ခုကို ၿပပါဆုိရင္ အဲဒါဟာ အင္မတန္ ရုပ္ဆိုးအက်ည္းတန္တဲ့ ေဘာက္ဖတ္ကေန သိပ္လွ သိပ္ခ်စ္စရာေကာင္း အေရာင္အေသြး စံုလင္တဲ့ လိပ္ၿပာေလးအၿဖစ္ကို ေၿပာင္းသြားၿခင္းပါပဲ။ ဒါဟာ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္းေတာ့ မၿဖစ္ႏုိင္ပါဘူး၊ သူရဲ႔ ခႏာကုိယ္ေပၚက အရည္အခၽြဲေတြကို ကုန္စင္ေအာင္ တြန္းကန္လႈပ္ရွားၿပီးမွ လိပ္ၿပာဘ၀ကို ေရာက္ရတာ မဟုတ္လား။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႔ လက္ရွိအေၿခအေနကလည္း ဒီအရည္အခၽြဲေတြကို တြန္းကန္ေနတဲ့ အခ်ိန္ပဲေလ။ အထုိက္အေလ်ာက္ေတာ့ အခ်ိန္ေပးရမယ္၊ အေကာင္းၿမင္ေပးရမယ္္၊ ကုိယ္တုိင္လည္း ပါ၀င္ၾကရပါမယ္။ အေၿခခံဥပေဒၾကီးက သိပ္ကိုေကာင္းမြန္၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ NLD က ၿပည္လံုးကၽြတ္အႏုိင္ရ၊ အစိုးရသစ္ဖြဲ႔၊ ေနာင္ ၁၀ခန္႔ၾကာေသာ္ ၿမန္မာၿပည္ၾကီးက မမွတ္မိေတာ့ေလာက္ေအာင္ တိုးတက္သြား၊ ဒီလိုပံုစံမ်ိဳးက ၿမန္မာကားေတြထဲမွာပဲ ၿဖစ္ႏုိင္တာေပါ့။ လက္ေတြ႔ဘ၀မွာေတာ့ ဘယ္လြယ္ပါ့မလဲ။
Politics is an art of possibilitiesတကယ္ေတာ့ ႏုိင္ငံေရးဆုိတာ ၿဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိတာကို လုပ္တာတဲ့ေလ။
(၂)
ခုတေလာမွာ Hot ၿဖစ္ေနတဲ့ ကိစၥတစ္ခုကေတာ့ Social Media ကို အက်ိဳးရွိရွိ အသံုးခ်ၾကဖုိ႔။
Google က လူၾကီးမင္းရဲ႔ အႏၱရာယ္အရမ္းမ်ားတယ္ ဆိုတဲ့ သတိေပးစကားနဲ႔အတူ ေဒါက္တာဆိတ္ဖြါးၿပႆနာက ဒီကိစၥကို ပို္ၿပီး မီးေမာင္းထုိးၿပလုိက္သလုိ ရွိတယ္။ တကယ္ေတာ့ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖၚေၿပာဆုိပိုင္ခြင့္ဆိုတာ ဒီမုိကေရစီအႏွစ္သာရတစ္ခုပဲ၊ လူ႔အခြင့္အေရးတစ္ခုပဲ။ ဒါေပမဲ့ လူေတြေမ့ေနၾကတာက အဲဒီ ဒီမုိကေရစီမွာ တာ၀န္ ဆုိတာကလည္း မပါမၿဖစ္ ဆုိတာရယ္၊ လူ႔အခြင့္အေရး ဆုိတဲ့ေနရာမွာလည္း သူတစ္ပါးရဲ႔ အခြင့္အေရးကုိ ေလးစားဖုိ႔ပါတယ္ ဆုိတာပါပဲ။ ကိုယ္ဘယ္သူဆိုတာကို ေဖ်ာက္ၿပီး တာ၀န္ယူမႈမရွိ စည္းလြတ္ေဘာင္လြတ္ ေၿပာတာဟာ ဒီမုိကေရစီနဲ႔ ထုိက္တန္တဲ့ အေလ့အက်င့္တစ္ရပ္ ဘယ္နည္းနဲ႔မွ မၿဖစ္ႏုိင္ပါဘူး။ ၿပည္သူအုပ္စိုးတဲ့စနစ္ လို႔ အဓိပါယ္ရတဲ့ ဒီစနစ္မွာ သမၼတကိုခ်ည္း အားကိုးလုိ႔ မရသလုိ၊ ငါတုိ႔အေမ ဆုိၿပီး သြားသမွ် ခရီးစဥ္ လုိက္ပို႔ေနရံုနဲ႔လည္း မၿပီးေသးပါဘူး။ တာ၀န္ယူစိတ္အၿပည္႔ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံသားေတြနဲ႔သာ ဒီစနစ္က ေအာင္ေအာင္ၿမင္ၿမင္ ၿဖစ္ထြန္းႏုိင္တာပါ။
ဒီေနရာမွာ ရာႏႈန္းၿပည္႔ေတာ့လည္း ဒီလုိတာ၀န္ယူစိတ္ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံသားေတြ မရႏုိင္ပါဘူး။ ေနာက္ေၾကာင္းၿပန္လွည္႔လုိသူေတြ၊ လက္ရွိအေၿပာင္းအလဲကို မၿမင္ႏုိင္ မၾကည္႔ႏုိင္သူေတြ၊ တုိ႔မီး ရႈိ႔မီးလုပ္လုိသူေတြလည္း ရွိဦးမွာပါပဲ။ လူနည္းစုေပမဲ့ အင္အားေရာ အဆိပ္ပါၿပင္းပါတယ္။ ဒါေတြကိုေရာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေတြ ဘယ္လုိ ၿဖတ္ေက်ာ္ၾကမွာလဲ စဥ္းစားရပါမယ္။
ပိန္းပိတ္ေအာင္ ေမွာင္ေနတဲ့ လမုိက္ညရဲ႔ သန္းေခါင္ယံအခိ်န္၊ လူသူကင္းမဲ့တဲ့ ၿခံက်ယ္ၾကီးတစ္ၿခံထဲက ႏွစ္ထပ္တုိက္အိမ္ၾကီးရဲ႔ အေပၚထပ္အခန္းမွာ လူ(၃)ေယာက္ အိပ္ေနၾကတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ ေအာက္ထပ္က ကၽြီ ဆိုၿပီး တံခါးပြင့္လာတဲ့ အသံကို ၾကားလုိက္ရတယ္။ အဲ့ဒီအခါ သရဲအလြန္ေၾကာက္တတ္တဲ့သူက သရဲ သရဲ နဲ႔ ေအာ္ၿပီး ေခါင္းၿမီးၿခံဳကာ ပုန္းေနသတဲ့။ ေနာက္တစ္ေယာက္ကေတာ့ သရဲဆုိတာကုိ အယံုအၾကည္ မရွိဘူး၊ သူခုိးလား လူစိမ္းတစ္ေယာက္ေယာက္လား သိခ်င္တဲ့ စိတ္နဲ႔ ရရာလက္နက္တစ္ခု ယူသြားၿပီး ေအာက္ကို ဆင္းၾကည္႔တယ္။ ေနာက္ဆံုးတစ္ေယာက္ကေတာ့ သရဲေတြ သူခုိးေတြ သူနားမလည္ဘူး၊ အိပ္ခ်င္တာပဲ သိတယ္ ဆိုတဲ့ လူစားမ်ိဳးဆိုေတာ့ ေၾကာက္လည္းမေနဘူး၊ ေအာက္လည္း ဆင္းမၾကည္႔ဘူး၊ အိပ္စရာ ရွိတာ ဆက္အိပ္ေနလုိက္တယ္။
ဒီကိစၥကို ၿပန္ၾကည္႔ရင္ လမုိက္ည သန္းေခါင္ယံအခ်ိန္ၾကီး အိမ္အေပၚထပ္မွာ အိပ္ေနၾကတာခ်င္း တူတယ္၊ ေအာက္ထပ္ကေန ကၽြီခနဲ တံခါးပြင့္သြားတဲ့အသံကုိ ၾကားလုိက္ၾကတာခ်င္းလည္း တူတယ္။ ဒါေပမဲ့ သရဲေၾကာက္တတ္တဲ့သူက သရဲလုိ႔ထင္ၿပီး ေခါင္းၿမီးၿခံဳ အိပ္ေနလိုက္တယ္၊ သရဲဆုိတာကို မယံုတဲ့သူကက်ေတာ့ သူခုိးမ်ားလား ဆုိၿပီး ေအာက္ဆင္းၾကည္႔တယ္။ ဘာကိုမွ စိတ္မ၀င္စားဘူး၊ အိပ္ရရင္ၿပီးေရာ ဆိုတဲ့သူကေတာ့ ဆက္ၿပီး အိပ္ေနလိုက္တယ္။ ေၿပာရရင္ လံႈ႔ေဆာ္မႈ ဆိုတဲ့ Stimulus ခ်င္း တူေပမဲ့ သူတုိ႔၃ေယာက္ရဲ႔ ခံယူခ်က္၊ စိတ္ဓါတ္ေပၚ မူတည္ၿပီး တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ တံု႔ၿပန္မႈ Response ခ်င္း မတူၾကဘူး ဆုိတာပါပဲ။
လူမႈကြန္ရက္ဆိုတဲ့ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ ဒီပုိ႔စ္ကို ဖတ္ၾကတာခ်င္း အတူတူပဲ။ ဒီဓါတ္ပံုကုိပဲ ၿမင္ၾကတာခ်င္း အတူတူပဲ၊ ဒါေပမဲ့ ဘာသာေရးအစြန္းေရာက္သူက တံု႔ၿပန္လုိက္ေတာ့ တစ္မ်ိဳး၊ ကုိယ္နဲ႔ကိုယ့္အဖြဲ႔မွတစ္ပါး ဘယ္သူမွ မေကာင္းဘူး ဆိုတဲ့ မ်က္ကန္းမ်ိဳးခ်စ္ေတြက တံု႔ၿပန္လုိက္ေတာ့ တစ္မ်ိဳး၊ ပညာၿပည္႔၀တဲ့သူက ေကာက္ခ်က္ခ်လုိက္ေတာ့ တစ္မ်ိဳး ၿဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြ ကၽြီ ခနဲ ဆိုတာနဲ႔ သရဲဆိုၿပီး ေၾကာက္ေနၾကမွာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ကုိယ္နဲ႔မဆုိင္သလို ဆက္အိပ္ေနၾကမွာလား၊ သို႔မဟုတ္ သူခုိးလား လူစိမ္းလား ေသခ်ာေအာင္ ေအာက္ဆင္းၾကည္႔ၿပီးမွ ေကာက္ခ်က္ခ်၊ ေၿဖရွင္းၾကမွာလား ေရြးခ်ယ္ၾကရပါမယ္။
အဲ့ဒီေတာ့ Social media အသံုးၿပဳသူၾကေတြအေနနဲ႔ တာ၀န္ယူစိတ္အၿပည္႔ရွိဖို႔ လိုုသလုိ၊ လုပ္ၾကံ ၀ါဒၿဖန္႔ တုိ႔ၾကရိႈ႔ၾကသူေတြရဲ႔ မိႈင္းကို မိမသြားဖို႔အတြက္ အမွန္ၿမင္စိတ္ ရွိၾကဖုိ႔ လုိပါတယ္။ အမွန္ၿမင္စိတ္ ဆုိတာကေတာ့ ပညာနဲ႔ စဥ္းစားဆင္ၿခင္ႏုိင္စြမ္း၊ မိမိလုပ္ရပ္ရဲ႔ အက်ိဳးဆက္ကို တြက္ဆႏုိင္စြမ္း၊ သူ႔ဘက္ကုိယ့္ဘက္ ခ်ဥ္းကပ္မႈမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ အမွန္တရားအေပၚမွာပဲ အေၿခခံတဲ့ စိတ္မ်ိဳးေတြကို ေခၚတာပါ။
ဘ၀ကို ၾကီးက်ယ္ခမ္းနားစြာ တည္ေဆာက္လုိသူေတြဟာ ကုိယ္တုိင္လည္း ၾကီး က်ယ္ ၾကရပါမယ္၊ သေဘာထားၾကီးၿပီး အၿမင္က်ယ္ဖို႔ပါ။
အဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ လုပ္ငန္းခြင္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သိထားသင့္တာေလးတစ္ခု ရွိတယ္၊ Betari Box တဲ့။
my attitude AFFECTS my behavior AFFECTS your attitude AFFECTS your behavior AFFECTS my attitude
လူတစ္ေယာက္ရဲ႔ ခံယူခ်က္ဟာ သူ႔အၿပဳအမူကို လႊမ္းမိုးတယ္၊ သူ႔အၿပဳအမူက သူတစ္ပါးရဲ႔ ခံစားခ်က္ကို သက္ေရာက္မႈ ရွိၿပန္တယ္၊ တစ္ခါ သူတစ္ပါးရဲ႔ အၿပဳအမူဟာလည္း ကုိယ့္ရဲ႔ စိတ္ခံစားခ်က္ကို လာၿပီး လႊမ္းမိုးၿပန္တယ္။
ဥပမာဆုိပါေတာ့၊ ေဆးရံုက ဆရာ၀န္ၾကီးတစ္ေယာက္ ကိစၥတစ္ခုခုေၾကာင့္ စိတ္ဆုိးေနတယ္၊ အဲ့ေတာ့ ၿမင္ၿမင္သမွ် ဆရာ၀န္ငယ္ေတြ ဆရာမေတြကို ေအာ္တယ္ ေငါက္တယ္၊ အဲ့ဒီအခါမွာ အေငါက္ခံရတဲ့ ဆရာ၀န္ငယ္ေတြရဲ႔ စိတ္ကလည္း မၾကည္လင္ေတာ့ဘူး၊ အဲ့ဒီကတစ္ဆင့္ လူနာေတြ လူနာေစာင့္ေတြအေပၚကို ေဒါသေတြ ၿပန္အန္ထုတ္ၾကတယ္။ အဲ့ဒီမွာတင္ လုပ္ငန္းခြင္တစ္ခုလံုးက ေပ်ာ္စရာ မေကာင္းေတာ့ဘူး၊ ေဆးရံုဟာ လူနာေတြ အားကိုးစရာဆိုတာထက္ ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ ေနရာတစ္ခု ၿဖစ္လာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအယူအဆကို Cycle of conflictလို႔လည္း ေခၚတယ္။ ပဋိပကၡသံသရာၾကီးေပါ့။ စက္၀ုိင္းဆုိတာ တစ္ေနရာရာက ၿဖတ္ပစ္ရတဲ့ ထံုးစံရွိတဲ့အတုိင္း ဒီစက္၀ုိင္းကို ၿဖတ္ပစ္ခ်င္တယ္ဆုိရင္ေတာ့ ကုိယ္ရဲ႔ စိတ္ခံစားခ်က္ေတြကို ၿပင္ဆင္ႏုိင္မွပဲ ရပါလိမ့္မယ္။ သူတစ္ပါးအေၿပာင္းကို ထုိင္ေစာင့္ေနလို႔ေတာ့ မရပါဘူး။
တကယ္ေတာ့ ေပ်ာ္ရႊင္မႈဆိုတာ ေရေမႊးလိုပါပဲ။ ကုိယ့္ဆီမွာ အရင္ဆြတ္ထား ဖ်န္းထားမွ သူမ်ားက အဲ့ဒီအနံ႔ကို ရႏုိင္တာမဟုတ္လား။ ေလာကမွာ သူမ်ားကို တခုခုေပးခ်င္တယ္ဆို ကို္ယ့္ဆီမွာ ေပးစရာတခုခုေတာ့ ရွိေနမွ ရပါမယ္။ ေငြေၾကးအကူအညီ ေပးခ်င္တယ္ဆုိ ကုိယ္တုိင္က မခ်မ္းသာေတာင္ မေလာက္မငွ ၿဖစ္ေနလုိ႔ေတာ့ မရဘူးေလ။ ဒီလုိပါပဲ၊ သူမ်ားကို ေပ်ာ္ေစခ်င္တယ္ဆို ကုိယ္တုိင္မွာလည္း ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြ ရွိေနဖို႔ လိုပါတယ္။
လူေတြအတြက္ တကယ့္ေပ်ာ္ရႊင္မႈက အၿပင္မွာ မရွိပါဘူး၊ ပစၥည္းဥစၥာေတြ ေငြေၾကးေတြ ဂုဏ္ၿဒပ္ေတြမွာ မရွိပါဘူး၊ ကုိ္ယ့္ရဲ႔ အတြင္းစိတ္ထဲမွာပဲ ရွိပါတယ္။ ကုိယ္ ေလာကကို ဘယ္လုိရႈၿမင္သလဲ ဆုိတာေပၚ မူတည္ၿပီး ေပ်ာ္ရႊင္မႈဆုိတာ ၿဖစ္လာရတာပါ။ ေမတၱာရွင္မေလး ေပၚလီယာနာ ဆိုတဲ့ ၀တၳဳေလးက အေကာင္းၿမင္စိတ္ကသာ ေပ်ာ္ရႊင္မႈကို ဖန္တီးေပးႏုိင္တယ္ဆိုတာကို ေၿပာၿပထားတာပါပဲ။ ေပၚလီယာနာဟာ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ အေကာင္းဘက္က လွည္႔ေတြးတတ္လဲဆုိရင္ တနလၤာေန႔တုိင္း စိတ္ညစ္တတ္တဲ့သူတစ္ေယာက္ကို သူက ႏွစ္သိမ့္တယ္၊ တနၤလာေန႔ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ ေပ်ာ္စရာအေကာင္းဆံုးေန႔တဲ့။ ဘာလုိ႔ဆုိေတာ့ ေနာက္တစ္ပတ္ တနလၤာေန႔ကို ေရာက္ဖုိ႔အတြက္ အေ၀းဆံုးေန႔ဟာ ဒီအပတ္ တနလၤာေန႔ၿဖစ္လုိ႔ပါပဲ တဲ့။
ခုဆုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ တုိင္းၿပည္ၾကီးမွာ အေၿပာင္းအလဲေတြ ၿဖစ္ေနတာ ၂ႏွစ္ေက်ာ္ကာလ ရွိၿပီေပါ့။ ေရတစ္၀က္ရွိေနတဲ့ ဖန္ခြက္ကို ၾကည္႔ၾကသလုိပဲ၊ ေရတစ္၀က္ေတာင္ ရွိေနၿပီ လုိ႔ ၿမင္တဲ့သူေတြ ရွိသလုိ၊ ခုမွ တစ္၀က္ပဲ ရွိေသးတယ္ဆုိၿပီး အားမလုိ အားမရၿဖစ္ေနသူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ တုိင္းၿပည္တစ္ၿပည္ေၿပာင္းဖုိ႔ဆုိတာ လြယ္တာမွမဟုတ္ဘဲ။ လူတစ္ေယာက္ရဲ႔ဘ၀ေတာင္ ေန႔ခ်င္းညခ်င္း ေၿပာင္းသြားဖုိ႔မလြယ္ဘူးေလ။ တုိင္းၿပည္အေၿပာင္းအလဲဆုိတာ ၀န္အၿပည္႔တင္ထားတဲ့ လွည္းၾကီးကို ၀ိုင္းတြန္းၾကရသလုိေပါ့။ ေရွ႔ကေန ဦးေဆာင္ဆြဲေနသူေတြကေတာ့ သြားခ်င္တဲ့ေနရာကို ေရာက္ေတာ့မယ္၊ ပန္းၿခံေလးေတြက ဘယ္လုိလွတာ၊ ငွက္ေလးေတြက ဘယ္လုိခ်စ္ဖုိ႔ေကာင္းတာ စသၿဖင့္ ၿမင္ေနရေပမဲ့ ေနာက္ကေန တြန္းေနၾကရတဲ့့သူေတြကေတာ့ ဒါေတြကိုမွ ၿမင္ရတာမွ မဟုတ္ဘဲ။ ၾကာေတာ့ စိတ္ပ်က္လာတာေပါ့၊ ဟင္ ဘာေတြေၿပာေနမွန္းလည္း မသိ၊ ငါတုိ႔လည္း ဘာမွမၿမင္ရ မခံစားရေသးပါလားဆုိၿပီး အေၿပာင္းအလဲအေပၚမွာ အယံုအၾကည္ ကင္းမဲ့လာတာေပါ့။ အဲ့ဒီမွာတင္ တာ၀န္၂ခု ထြက္လာၿပီ။
ပထမတစ္ခုက ေရွ႔က ဦးေဆာင္ေနသူေတြအေနနဲ႔ Short-term win ဆိုတဲ့ အေသးစား ေအာင္ၿမင္မႈေလးေတြ လုပ္ၿပေပးဖုိ႔ လုိတယ္၊ ဒါမွ ေနာက္က ဘာမွမၿမင္ရတဲ့လူေတြ စိတ္အားတက္လာမွာေပါ့။ ပင္စင္လစာေတြ တုိးတာ၊ ၿမစ္ဆံုကိစၥ ရပ္လုိက္တာ၊ အၾကီးဆံုး အတုိက္အခံပါတီကို ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ဖုိ႔ ဥပေဒၿပင္ဆင္ေပးလုိက္တာ၊ ခုေနာက္ဆံုး ၁၅၀၀ တန္ဖုန္းေတြ ထြက္လာတာ၊ ဒါေတြအားလံဳးဟာ Short-term win ေတြပါပဲ။ ၾကိဳဆုိရပါမယ္။
ေနာက္တာ၀န္တစ္ခုကေတာ့ ေနာက္ကေန ပင္ပန္းတၾကီး တြန္းေနၾကရတဲ့ သူေတြရဲ႔ တာ၀န္ေပါ့။ အေၿပာင္းအလဲအတြက္ အေကာင္းဆံုးဥပမာတစ္ခုကို ၿပပါဆုိရင္ အဲဒါဟာ အင္မတန္ ရုပ္ဆိုးအက်ည္းတန္တဲ့ ေဘာက္ဖတ္ကေန သိပ္လွ သိပ္ခ်စ္စရာေကာင္း အေရာင္အေသြး စံုလင္တဲ့ လိပ္ၿပာေလးအၿဖစ္ကို ေၿပာင္းသြားၿခင္းပါပဲ။ ဒါဟာ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္းေတာ့ မၿဖစ္ႏုိင္ပါဘူး၊ သူရဲ႔ ခႏာကုိယ္ေပၚက အရည္အခၽြဲေတြကို ကုန္စင္ေအာင္ တြန္းကန္လႈပ္ရွားၿပီးမွ လိပ္ၿပာဘ၀ကို ေရာက္ရတာ မဟုတ္လား။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႔ လက္ရွိအေၿခအေနကလည္း ဒီအရည္အခၽြဲေတြကို တြန္းကန္ေနတဲ့ အခ်ိန္ပဲေလ။ အထုိက္အေလ်ာက္ေတာ့ အခ်ိန္ေပးရမယ္၊ အေကာင္းၿမင္ေပးရမယ္္၊ ကုိယ္တုိင္လည္း ပါ၀င္ၾကရပါမယ္။ အေၿခခံဥပေဒၾကီးက သိပ္ကိုေကာင္းမြန္၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ NLD က ၿပည္လံုးကၽြတ္အႏုိင္ရ၊ အစိုးရသစ္ဖြဲ႔၊ ေနာင္ ၁၀ခန္႔ၾကာေသာ္ ၿမန္မာၿပည္ၾကီးက မမွတ္မိေတာ့ေလာက္ေအာင္ တိုးတက္သြား၊ ဒီလိုပံုစံမ်ိဳးက ၿမန္မာကားေတြထဲမွာပဲ ၿဖစ္ႏုိင္တာေပါ့။ လက္ေတြ႔ဘ၀မွာေတာ့ ဘယ္လြယ္ပါ့မလဲ။
Politics is an art of possibilitiesတကယ္ေတာ့ ႏုိင္ငံေရးဆုိတာ ၿဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိတာကို လုပ္တာတဲ့ေလ။
(၂)
ခုတေလာမွာ Hot ၿဖစ္ေနတဲ့ ကိစၥတစ္ခုကေတာ့ Social Media ကို အက်ိဳးရွိရွိ အသံုးခ်ၾကဖုိ႔။
Google က လူၾကီးမင္းရဲ႔ အႏၱရာယ္အရမ္းမ်ားတယ္ ဆိုတဲ့ သတိေပးစကားနဲ႔အတူ ေဒါက္တာဆိတ္ဖြါးၿပႆနာက ဒီကိစၥကို ပို္ၿပီး မီးေမာင္းထုိးၿပလုိက္သလုိ ရွိတယ္။ တကယ္ေတာ့ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖၚေၿပာဆုိပိုင္ခြင့္ဆိုတာ ဒီမုိကေရစီအႏွစ္သာရတစ္ခုပဲ၊ လူ႔အခြင့္အေရးတစ္ခုပဲ။ ဒါေပမဲ့ လူေတြေမ့ေနၾကတာက အဲဒီ ဒီမုိကေရစီမွာ တာ၀န္ ဆုိတာကလည္း မပါမၿဖစ္ ဆုိတာရယ္၊ လူ႔အခြင့္အေရး ဆုိတဲ့ေနရာမွာလည္း သူတစ္ပါးရဲ႔ အခြင့္အေရးကုိ ေလးစားဖုိ႔ပါတယ္ ဆုိတာပါပဲ။ ကိုယ္ဘယ္သူဆိုတာကို ေဖ်ာက္ၿပီး တာ၀န္ယူမႈမရွိ စည္းလြတ္ေဘာင္လြတ္ ေၿပာတာဟာ ဒီမုိကေရစီနဲ႔ ထုိက္တန္တဲ့ အေလ့အက်င့္တစ္ရပ္ ဘယ္နည္းနဲ႔မွ မၿဖစ္ႏုိင္ပါဘူး။ ၿပည္သူအုပ္စိုးတဲ့စနစ္ လို႔ အဓိပါယ္ရတဲ့ ဒီစနစ္မွာ သမၼတကိုခ်ည္း အားကိုးလုိ႔ မရသလုိ၊ ငါတုိ႔အေမ ဆုိၿပီး သြားသမွ် ခရီးစဥ္ လုိက္ပို႔ေနရံုနဲ႔လည္း မၿပီးေသးပါဘူး။ တာ၀န္ယူစိတ္အၿပည္႔ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံသားေတြနဲ႔သာ ဒီစနစ္က ေအာင္ေအာင္ၿမင္ၿမင္ ၿဖစ္ထြန္းႏုိင္တာပါ။
ဒီေနရာမွာ ရာႏႈန္းၿပည္႔ေတာ့လည္း ဒီလုိတာ၀န္ယူစိတ္ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံသားေတြ မရႏုိင္ပါဘူး။ ေနာက္ေၾကာင္းၿပန္လွည္႔လုိသူေတြ၊ လက္ရွိအေၿပာင္းအလဲကို မၿမင္ႏုိင္ မၾကည္႔ႏုိင္သူေတြ၊ တုိ႔မီး ရႈိ႔မီးလုပ္လုိသူေတြလည္း ရွိဦးမွာပါပဲ။ လူနည္းစုေပမဲ့ အင္အားေရာ အဆိပ္ပါၿပင္းပါတယ္။ ဒါေတြကိုေရာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေတြ ဘယ္လုိ ၿဖတ္ေက်ာ္ၾကမွာလဲ စဥ္းစားရပါမယ္။
ပိန္းပိတ္ေအာင္ ေမွာင္ေနတဲ့ လမုိက္ညရဲ႔ သန္းေခါင္ယံအခိ်န္၊ လူသူကင္းမဲ့တဲ့ ၿခံက်ယ္ၾကီးတစ္ၿခံထဲက ႏွစ္ထပ္တုိက္အိမ္ၾကီးရဲ႔ အေပၚထပ္အခန္းမွာ လူ(၃)ေယာက္ အိပ္ေနၾကတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ ေအာက္ထပ္က ကၽြီ ဆိုၿပီး တံခါးပြင့္လာတဲ့ အသံကို ၾကားလုိက္ရတယ္။ အဲ့ဒီအခါ သရဲအလြန္ေၾကာက္တတ္တဲ့သူက သရဲ သရဲ နဲ႔ ေအာ္ၿပီး ေခါင္းၿမီးၿခံဳကာ ပုန္းေနသတဲ့။ ေနာက္တစ္ေယာက္ကေတာ့ သရဲဆုိတာကုိ အယံုအၾကည္ မရွိဘူး၊ သူခုိးလား လူစိမ္းတစ္ေယာက္ေယာက္လား သိခ်င္တဲ့ စိတ္နဲ႔ ရရာလက္နက္တစ္ခု ယူသြားၿပီး ေအာက္ကို ဆင္းၾကည္႔တယ္။ ေနာက္ဆံုးတစ္ေယာက္ကေတာ့ သရဲေတြ သူခုိးေတြ သူနားမလည္ဘူး၊ အိပ္ခ်င္တာပဲ သိတယ္ ဆိုတဲ့ လူစားမ်ိဳးဆိုေတာ့ ေၾကာက္လည္းမေနဘူး၊ ေအာက္လည္း ဆင္းမၾကည္႔ဘူး၊ အိပ္စရာ ရွိတာ ဆက္အိပ္ေနလုိက္တယ္။
ဒီကိစၥကို ၿပန္ၾကည္႔ရင္ လမုိက္ည သန္းေခါင္ယံအခ်ိန္ၾကီး အိမ္အေပၚထပ္မွာ အိပ္ေနၾကတာခ်င္း တူတယ္၊ ေအာက္ထပ္ကေန ကၽြီခနဲ တံခါးပြင့္သြားတဲ့အသံကုိ ၾကားလုိက္ၾကတာခ်င္းလည္း တူတယ္။ ဒါေပမဲ့ သရဲေၾကာက္တတ္တဲ့သူက သရဲလုိ႔ထင္ၿပီး ေခါင္းၿမီးၿခံဳ အိပ္ေနလိုက္တယ္၊ သရဲဆုိတာကို မယံုတဲ့သူကက်ေတာ့ သူခုိးမ်ားလား ဆုိၿပီး ေအာက္ဆင္းၾကည္႔တယ္။ ဘာကိုမွ စိတ္မ၀င္စားဘူး၊ အိပ္ရရင္ၿပီးေရာ ဆိုတဲ့သူကေတာ့ ဆက္ၿပီး အိပ္ေနလိုက္တယ္။ ေၿပာရရင္ လံႈ႔ေဆာ္မႈ ဆိုတဲ့ Stimulus ခ်င္း တူေပမဲ့ သူတုိ႔၃ေယာက္ရဲ႔ ခံယူခ်က္၊ စိတ္ဓါတ္ေပၚ မူတည္ၿပီး တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ တံု႔ၿပန္မႈ Response ခ်င္း မတူၾကဘူး ဆုိတာပါပဲ။
လူမႈကြန္ရက္ဆိုတဲ့ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ ဒီပုိ႔စ္ကို ဖတ္ၾကတာခ်င္း အတူတူပဲ။ ဒီဓါတ္ပံုကုိပဲ ၿမင္ၾကတာခ်င္း အတူတူပဲ၊ ဒါေပမဲ့ ဘာသာေရးအစြန္းေရာက္သူက တံု႔ၿပန္လုိက္ေတာ့ တစ္မ်ိဳး၊ ကုိယ္နဲ႔ကိုယ့္အဖြဲ႔မွတစ္ပါး ဘယ္သူမွ မေကာင္းဘူး ဆိုတဲ့ မ်က္ကန္းမ်ိဳးခ်စ္ေတြက တံု႔ၿပန္လုိက္ေတာ့ တစ္မ်ိဳး၊ ပညာၿပည္႔၀တဲ့သူက ေကာက္ခ်က္ခ်လုိက္ေတာ့ တစ္မ်ိဳး ၿဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြ ကၽြီ ခနဲ ဆိုတာနဲ႔ သရဲဆိုၿပီး ေၾကာက္ေနၾကမွာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ကုိယ္နဲ႔မဆုိင္သလို ဆက္အိပ္ေနၾကမွာလား၊ သို႔မဟုတ္ သူခုိးလား လူစိမ္းလား ေသခ်ာေအာင္ ေအာက္ဆင္းၾကည္႔ၿပီးမွ ေကာက္ခ်က္ခ်၊ ေၿဖရွင္းၾကမွာလား ေရြးခ်ယ္ၾကရပါမယ္။
အဲ့ဒီေတာ့ Social media အသံုးၿပဳသူၾကေတြအေနနဲ႔ တာ၀န္ယူစိတ္အၿပည္႔ရွိဖို႔ လိုုသလုိ၊ လုပ္ၾကံ ၀ါဒၿဖန္႔ တုိ႔ၾကရိႈ႔ၾကသူေတြရဲ႔ မိႈင္းကို မိမသြားဖို႔အတြက္ အမွန္ၿမင္စိတ္ ရွိၾကဖုိ႔ လုိပါတယ္။ အမွန္ၿမင္စိတ္ ဆုိတာကေတာ့ ပညာနဲ႔ စဥ္းစားဆင္ၿခင္ႏုိင္စြမ္း၊ မိမိလုပ္ရပ္ရဲ႔ အက်ိဳးဆက္ကို တြက္ဆႏုိင္စြမ္း၊ သူ႔ဘက္ကုိယ့္ဘက္ ခ်ဥ္းကပ္မႈမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ အမွန္တရားအေပၚမွာပဲ အေၿခခံတဲ့ စိတ္မ်ိဳးေတြကို ေခၚတာပါ။
ဘ၀ကို ၾကီးက်ယ္ခမ္းနားစြာ တည္ေဆာက္လုိသူေတြဟာ ကုိယ္တုိင္လည္း ၾကီး က်ယ္ ၾကရပါမယ္၊ သေဘာထားၾကီးၿပီး အၿမင္က်ယ္ဖို႔ပါ။