ျမန္မာေတြ အမ်ားစုရဲ့ၾကားထဲမွာ "အမွန္တရား" ဆိုတဲ႔ စကားသိပ္ေျပာၾကတယ္ ။ အေၾကာင္းရာတစ္ခုခုဆုိရင္ "ဘာကိစၥအျဖစ္မွန္" ... " ဘာသမိုင္းအမွန္" ...
"ကၽြန္ေတာ္တို႔ မွာသမိုင္းအမွန္ကိုေတာ႔ ေဖာ္ထုတ္ဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္" ၊ "အမွန္တရားဘက္ကရပ္တည္သင္႔တယ္" ဆိုတာမ်ိဳးေပါ႔ ။
ေတြ႔လာရတဲ႔ အေၾကာင္းရာေတြမွာ ... ဒ႑ရီျပဇာတ္ေတြလိုပဲ ... မင္းသား/မင္းသမီးေလး ေတြ ပရိတ္သတ္ေရွ့ ဇာတ္နာေအာင္ တဖက္ကို လူၾကမ္းႀကီးေတြ အျဖစ္ တန္ပိုေတြ စြတ္တင္ၾကတယ္ ။ ဒါ မွ မဟုတ္ ... မင္းသား/မင္းသမီးေလး ဂုဏ္ေျမွာက္ေအာင္လည္း စြတ္ခ်ီးေျမွာက္ၾကတယ္။
တကယ္တမ္းေတာ႔ လူ႔ဘဝ တစ္ခုခ်င္းစီ မွာ အားလံုး က မင္းသား / မင္းသမီးေတြခ်ည္းပါပဲ ။
ဇာတ္ထုပ္တစ္ခု ပံုျပင္တစ္ပုဒ္လို ..ေရာ႔ မင္း လူၾကမ္းလုပ္လို႔ ၊ ေရာ႔ ညည္းက ဇာတ္ရံလုပ္လို႔ ေျပာလို႔ မရဘူး ။ အဲလို One Dimension ... အဆိုျပဳခ်က္တိုင္းကလည္း အရွိတရား ကို ထင္ဟက္ႏိုင္မွဳ ဟာ လြန္ေရာကၽြံ ေရာ ၅၀ ရာခိုင္ႏွုန္းထက္မပို ပါဘူး ။
အမွန္တရား နဲ႔ ပက္သက္ၿပီး ေတာ႔ အမွန္တရား ဆိုတဲ႔ စကားလံုး စ သံုးႏွဳန္းလာၾကတာကိုသြားသတိရမိတယ္ ။အမွန္တရား ဆိုတာနဲ႔ ပက္သက္လို႔ ခုေခတ္ နဲ႔ အရင္ေခတ္ ၊ အေရွ့တိုင္းနဲ႔ အေနာက္တိုင္း ေတြရဲ့ အယူဆေတြေတာင္မွာ ေတာင္ စံ ႏွုန္းေတြက မတူၾကဘူး ။
ဟိုးေရာမေခတ္တုန္းကေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ ထင္ထင္ရွားရွား သိျမင္ျခင္းရဲ့ အႏၱိမပန္းတိုင္ လို႔ ဆိုၾကတယ္ ။
အရစၥတိုတယ္ကက်ေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ - အရာဝထၳဳ တစ္ခုခု နဲ႔ သူရဲ့လွုပ္ရွားသက္ဝင္မွဳ တို႔ အသိအရဆက္ႏႊယ္ေနမွဳတဲ႔ ။
ေဒးကား (René Descartes) က က်ေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ - မွန္ကန္ေသာအသိဥာဏ္ ထင္ရွားျပတ္သားမွဳအတြက္ အေရးႀကီးဆံုး သေကၤတ တဲ႔ ။
မာ႔ခ္ တို႔ ၊ ေဂ်ာ႔ဘာကေလ(George Berkeley) တို႔ ၊ အာဗင္နားရပ္စ္ (Richard Avenarius) တို႔ က က်ေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ အမ်ားစုရဲ့ သိျမင္နားလည္မွဳ ေတြနဲ႔ ထပ္တူညီခ်င္းရဲ့ ရလာဒ္တဲ႔ ။
ယခုေခတ္အေနာက္တိုင္း အယူဆမွာက်ေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ - အရွိတရားနဲ႔ အခ်က္လက္ေတြ နဲ႔ လိုက္ေရာညီေထြျဖစ္ေနတာကို အမွန္ လို႔ ေခၚ သတဲ႔ ..။
ဗုဒၶဘာသာမွာက်ေတာ႔ ပရမထၳသစၥာနဲ႔ သမုတၱိသစၥာဆိုၿပီး ၂ မ်ိဳးခြဲေျပာတယ္ ။ ေနရာ ၊ ကာလ ၊ ပုဂၢလႅ ေတြ ေပၚ မူတည္ၿပီး ေျပာင္းလဲေနတဲ႔ အမွန္နဲ႔ အခ်ိန္တိုင္း ၊ ေနရာတိုင္း ၊ ပုဂၢိဳလ္တိုင္းအတြက္ မွန္ေနတဲ႔ အမွန္ဆိုၿပီး ခြဲ ေျပာတယ္ ။
သစၥာ ေလးပါးရဲ့ အယူအဆ ကို ဗုဒၶဘာသာ ဆိုတဲ႔ ေနရာကေန ထြက္ၿပီး ၾကည့္ၾကည့္တဲ႔ခါ
realism အတိုင္း ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ႔ facts ေတြကို သူစြဲ ၊ ငါစြဲ ၊ ပုဂၢိဳလ္စြဲေတြ မပါပဲ အရွိတိုင္းသိလိုက္တာကို သစၥာ (အမွန္) လို႔ ေခၚရမယ္ထင္တယ္ ။
အရစၥတိုတယ္ရဲ့ logic က အစျပဳ လို႔ အမွန္ (သို႔) အမွန္ရဲ့ ဆန္႔က်င္ဘက္ဟာအမွား ဆိုတဲ႔ concept ႀကီးက ေခတ္စားလာတယ္ ။ ကြန္ပ်ဴတာ နည္းပညာ ေတြမွာ အရစၥတိုတယ္ရဲ့ True-False Logic က အေတာ္ေလး အလုပ္ျဖစ္ခဲ႔တယ္ ။ ၂၁ ရာစု မွာတိုးတက္ခဲ႔ သမွ် နည္းပညာရဲ့ foundation လို႔ေတာင္ ေျပာလို႔ရမယ္ထင္တယ္ ။
အရစၥတိုတယ္ရဲ့ အဆိုကို ဖီလာဆန္႔က်င္လာသူကေတာ႔ Fuzzy Logic ရဲ့ဆရာဇာဒါးေပါ႔ ။
သူ႔ အယူအဆမွာေတာ႔ အမွန္ထဲမွာ အမွားပါႏိုင္သလို ၊ အမွားထဲမွာလည္းအမွန္ပါႏိုင္သတဲ႔ ။
အမွန္ အမွခ်င္း အမွားအမွားခ်င္းေတာင္မွာ ...ပိုမွန္တဲ႔ ဟာနဲ႔ ပိုမွားတဲ႔ဟာ ဆိုၿပီးရွိတယ္လို႔ဆိုတယ္။
တခါတခါ က်ေတာ႔ ..ကၽြန္ေတာ္ေတြး ၾကည့္မိတယ္ ။ ခုေခတ္ လူေတြ လည္း ဘီစီ ၅၀၀ ၊ ၆၀၀ ေလာက္ကလို ပညာတ္စကားလံုး ေတြ ကို အဆင္သင္႔ သံုးလို႔ရတာမ်ိဳးမဟုတ္ပဲ .. အက်ိတ္အႏွယ္ ေဆြးေႏြး ျငင္းခံုၿပီးမွ သံုးလို႔ရရင္ ပိုေကာင္းမယ္ထင္မိတယ္ ။
အဲဒါဆိုရင္ အမွန္တရား ဆိုတဲ႔ ပညတ္ေအာက္မွာ အလြယ္တကူကာဗာ ယူဖို႔ ခက္သြားသလို ၊ အမွားဆိုၿပီး သူတပါးေပၚ ယိုးစြပ္ မွုေတြလည္း လြယ္လြယ္လုပ္လိုက္ဖို႔ ခက္သြားမယ္ထင္တယ္ ။
ငါကေတာ႔ မင္းသား ၊ သူကေတာ႔ လူၾကမ္း ၊ ငါကေတာ႔ မင္းသမီး ..သူကေတာ႔ ဗီလိန္ ဆိုတဲ႔ dogmatism အမွန္တရားေတြထက္ ... အားလံုး က သရုပ္ေဆာင္ လို႔ ဘံုခံစားမွုတစ္ရပ္ထြက္ေပၚလာရင္ ျမန္မာ႔လူမွဳ အသိုင္းဝိုင္း ဟာ အေတာ္ေလးၿငိမ္းခ်မ္းၿပီး ၊ အခုထက္ပိုၿပီး ေနခ်င္စရာေကာင္းသြားမယ္ထင္တယ္ ။
(ရုပ္ဆိုး)
"ကၽြန္ေတာ္တို႔ မွာသမိုင္းအမွန္ကိုေတာ႔ ေဖာ္ထုတ္ဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္" ၊ "အမွန္တရားဘက္ကရပ္တည္သင္႔တယ္" ဆိုတာမ်ိဳးေပါ႔ ။
ေတြ႔လာရတဲ႔ အေၾကာင္းရာေတြမွာ ... ဒ႑ရီျပဇာတ္ေတြလိုပဲ ... မင္းသား/မင္းသမီးေလး ေတြ ပရိတ္သတ္ေရွ့ ဇာတ္နာေအာင္ တဖက္ကို လူၾကမ္းႀကီးေတြ အျဖစ္ တန္ပိုေတြ စြတ္တင္ၾကတယ္ ။ ဒါ မွ မဟုတ္ ... မင္းသား/မင္းသမီးေလး ဂုဏ္ေျမွာက္ေအာင္လည္း စြတ္ခ်ီးေျမွာက္ၾကတယ္။
တကယ္တမ္းေတာ႔ လူ႔ဘဝ တစ္ခုခ်င္းစီ မွာ အားလံုး က မင္းသား / မင္းသမီးေတြခ်ည္းပါပဲ ။
ဇာတ္ထုပ္တစ္ခု ပံုျပင္တစ္ပုဒ္လို ..ေရာ႔ မင္း လူၾကမ္းလုပ္လို႔ ၊ ေရာ႔ ညည္းက ဇာတ္ရံလုပ္လို႔ ေျပာလို႔ မရဘူး ။ အဲလို One Dimension ... အဆိုျပဳခ်က္တိုင္းကလည္း အရွိတရား ကို ထင္ဟက္ႏိုင္မွဳ ဟာ လြန္ေရာကၽြံ ေရာ ၅၀ ရာခိုင္ႏွုန္းထက္မပို ပါဘူး ။
အမွန္တရား နဲ႔ ပက္သက္ၿပီး ေတာ႔ အမွန္တရား ဆိုတဲ႔ စကားလံုး စ သံုးႏွဳန္းလာၾကတာကိုသြားသတိရမိတယ္ ။အမွန္တရား ဆိုတာနဲ႔ ပက္သက္လို႔ ခုေခတ္ နဲ႔ အရင္ေခတ္ ၊ အေရွ့တိုင္းနဲ႔ အေနာက္တိုင္း ေတြရဲ့ အယူဆေတြေတာင္မွာ ေတာင္ စံ ႏွုန္းေတြက မတူၾကဘူး ။
ဟိုးေရာမေခတ္တုန္းကေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ ထင္ထင္ရွားရွား သိျမင္ျခင္းရဲ့ အႏၱိမပန္းတိုင္ လို႔ ဆိုၾကတယ္ ။
အရစၥတိုတယ္ကက်ေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ - အရာဝထၳဳ တစ္ခုခု နဲ႔ သူရဲ့လွုပ္ရွားသက္ဝင္မွဳ တို႔ အသိအရဆက္ႏႊယ္ေနမွဳတဲ႔ ။
ေဒးကား (René Descartes) က က်ေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ - မွန္ကန္ေသာအသိဥာဏ္ ထင္ရွားျပတ္သားမွဳအတြက္ အေရးႀကီးဆံုး သေကၤတ တဲ႔ ။
မာ႔ခ္ တို႔ ၊ ေဂ်ာ႔ဘာကေလ(George Berkeley) တို႔ ၊ အာဗင္နားရပ္စ္ (Richard Avenarius) တို႔ က က်ေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ အမ်ားစုရဲ့ သိျမင္နားလည္မွဳ ေတြနဲ႔ ထပ္တူညီခ်င္းရဲ့ ရလာဒ္တဲ႔ ။
ယခုေခတ္အေနာက္တိုင္း အယူဆမွာက်ေတာ႔ အမွန္တရားဆိုတာ - အရွိတရားနဲ႔ အခ်က္လက္ေတြ နဲ႔ လိုက္ေရာညီေထြျဖစ္ေနတာကို အမွန္ လို႔ ေခၚ သတဲ႔ ..။
ဗုဒၶဘာသာမွာက်ေတာ႔ ပရမထၳသစၥာနဲ႔ သမုတၱိသစၥာဆိုၿပီး ၂ မ်ိဳးခြဲေျပာတယ္ ။ ေနရာ ၊ ကာလ ၊ ပုဂၢလႅ ေတြ ေပၚ မူတည္ၿပီး ေျပာင္းလဲေနတဲ႔ အမွန္နဲ႔ အခ်ိန္တိုင္း ၊ ေနရာတိုင္း ၊ ပုဂၢိဳလ္တိုင္းအတြက္ မွန္ေနတဲ႔ အမွန္ဆိုၿပီး ခြဲ ေျပာတယ္ ။
သစၥာ ေလးပါးရဲ့ အယူအဆ ကို ဗုဒၶဘာသာ ဆိုတဲ႔ ေနရာကေန ထြက္ၿပီး ၾကည့္ၾကည့္တဲ႔ခါ
realism အတိုင္း ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ႔ facts ေတြကို သူစြဲ ၊ ငါစြဲ ၊ ပုဂၢိဳလ္စြဲေတြ မပါပဲ အရွိတိုင္းသိလိုက္တာကို သစၥာ (အမွန္) လို႔ ေခၚရမယ္ထင္တယ္ ။
အရစၥတိုတယ္ရဲ့ logic က အစျပဳ လို႔ အမွန္ (သို႔) အမွန္ရဲ့ ဆန္႔က်င္ဘက္ဟာအမွား ဆိုတဲ႔ concept ႀကီးက ေခတ္စားလာတယ္ ။ ကြန္ပ်ဴတာ နည္းပညာ ေတြမွာ အရစၥတိုတယ္ရဲ့ True-False Logic က အေတာ္ေလး အလုပ္ျဖစ္ခဲ႔တယ္ ။ ၂၁ ရာစု မွာတိုးတက္ခဲ႔ သမွ် နည္းပညာရဲ့ foundation လို႔ေတာင္ ေျပာလို႔ရမယ္ထင္တယ္ ။
အရစၥတိုတယ္ရဲ့ အဆိုကို ဖီလာဆန္႔က်င္လာသူကေတာ႔ Fuzzy Logic ရဲ့ဆရာဇာဒါးေပါ႔ ။
သူ႔ အယူအဆမွာေတာ႔ အမွန္ထဲမွာ အမွားပါႏိုင္သလို ၊ အမွားထဲမွာလည္းအမွန္ပါႏိုင္သတဲ႔ ။
အမွန္ အမွခ်င္း အမွားအမွားခ်င္းေတာင္မွာ ...ပိုမွန္တဲ႔ ဟာနဲ႔ ပိုမွားတဲ႔ဟာ ဆိုၿပီးရွိတယ္လို႔ဆိုတယ္။
တခါတခါ က်ေတာ႔ ..ကၽြန္ေတာ္ေတြး ၾကည့္မိတယ္ ။ ခုေခတ္ လူေတြ လည္း ဘီစီ ၅၀၀ ၊ ၆၀၀ ေလာက္ကလို ပညာတ္စကားလံုး ေတြ ကို အဆင္သင္႔ သံုးလို႔ရတာမ်ိဳးမဟုတ္ပဲ .. အက်ိတ္အႏွယ္ ေဆြးေႏြး ျငင္းခံုၿပီးမွ သံုးလို႔ရရင္ ပိုေကာင္းမယ္ထင္မိတယ္ ။
အဲဒါဆိုရင္ အမွန္တရား ဆိုတဲ႔ ပညတ္ေအာက္မွာ အလြယ္တကူကာဗာ ယူဖို႔ ခက္သြားသလို ၊ အမွားဆိုၿပီး သူတပါးေပၚ ယိုးစြပ္ မွုေတြလည္း လြယ္လြယ္လုပ္လိုက္ဖို႔ ခက္သြားမယ္ထင္တယ္ ။
ငါကေတာ႔ မင္းသား ၊ သူကေတာ႔ လူၾကမ္း ၊ ငါကေတာ႔ မင္းသမီး ..သူကေတာ႔ ဗီလိန္ ဆိုတဲ႔ dogmatism အမွန္တရားေတြထက္ ... အားလံုး က သရုပ္ေဆာင္ လို႔ ဘံုခံစားမွုတစ္ရပ္ထြက္ေပၚလာရင္ ျမန္မာ႔လူမွဳ အသိုင္းဝိုင္း ဟာ အေတာ္ေလးၿငိမ္းခ်မ္းၿပီး ၊ အခုထက္ပိုၿပီး ေနခ်င္စရာေကာင္းသြားမယ္ထင္တယ္ ။
(ရုပ္ဆိုး)