က်မခ်စ္ေသာကမၻာေၿမကိုကာကြယ္ေစာင္႔ေရွာက္ႀကေစဘို႔အတြက္
နံပါတ္(၁)ေရထုညစ္ညမ္းမႈနဲ႔ ေရခ်ိဳ၊ေရသန္႔ရွားပါးမႈၿပႆနာၿပီးေတာ႔
နံပါတ္(၂)ၿပႆနာၿဖစ္တဲ႔ေလထုညစ္ညမ္းမႈၿပႆနာမ်ားအေႀကာင္း ေၿပာခ်င္ပါတယ္။
ဒီၿပႆနာက ပိုမိုက်ယ္ၿပန္႔ၿပီး ပါတ္သက္ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔ အေႀကာင္းတရားေတြကလဲ
အင္မတန္ မ်ားၿပားပါတယ္။
နံပါတ္(၁)ေရထုညစ္ညမ္းမႈနဲ႔ ေရခ်ိဳ၊ေရသန္႔ရွားပါးမႈၿပႆနာၿပီးေတာ႔
နံပါတ္(၂)ၿပႆနာၿဖစ္တဲ႔ေလထုညစ္ညမ္းမႈၿပႆနာမ်ားအေႀကာင္း ေၿပာခ်င္ပါတယ္။
ဒီၿပႆနာက ပိုမိုက်ယ္ၿပန္႔ၿပီး ပါတ္သက္ဆက္ႏြယ္ေနတဲ႔ အေႀကာင္းတရားေတြကလဲ
အင္မတန္ မ်ားၿပားပါတယ္။
ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ၿဖစ္ေပၚေစတဲ႔ အစိမ္းေရာင္ဖန္လံုအိမ္ဓါတ္ေငြ႕
(Green House Gas)အဓိက ေၿခာက္မ်ိဳးကေတာ႔ ႔၁။ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕(CO2)၊၂။မီသိန္း(CH4)၊
၃။ႏိုက္ထရပ္စ္ေအာက္ဆိုဒ္(N2O)၊
၄။ဟိုက္ၿဒိဳဖလိုရိုကာဗြန္(HFC5)၊၅။ပါဖလူရိုကာဗြန္(PFC5)၊
၆။ဆာလဖာဟက္ဇာဖလိုရိုဒ္(SF6)တို႔ၿဖစ္ပါတယ္။
(Green House Gas)အဓိက ေၿခာက္မ်ိဳးကေတာ႔ ႔၁။ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕(CO2)၊၂။မီသိန္း(CH4)၊
၃။ႏိုက္ထရပ္စ္ေအာက္ဆိုဒ္(N2O)၊
၄။ဟိုက္ၿဒိဳဖလိုရိုကာဗြန္(HFC5)၊၅။ပါဖလူရိုကာဗြန္(PFC5)၊
၆။ဆာလဖာဟက္ဇာဖလိုရိုဒ္(SF6)တို႔ၿဖစ္ပါတယ္။
ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕ ထြက္ရွိမႈရဲ႕ ၂၅ရာနႈံးဟာ ကားေတြရဲ႕ ေလာင္စာဆီအသံုးၿပဳမႈေႀကာင္႔ ၿဖစ္ၿပီး စက္ရံုအလုပ္ရံုလည္ပတ္မႈ၊ေတာင္ယာမီးရႈိ႕မႈ၊သစ္ေတာၿပဳန္းတီးမႈ၊
အစားအစာခ်က္ၿပဳတ္မႈေတြကေနၿပီးေတာ႔လဲက်န္တဲ႔ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ေတြ
ထြက္ရွိပါတယ္။
အစားအစာခ်က္ၿပဳတ္မႈေတြကေနၿပီးေတာ႔လဲက်န္တဲ႔ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ေတြ
ထြက္ရွိပါတယ္။
ဒါကလူေႀကာင္႔ၿဖစ္ရတဲ႔အေႀကာင္းတရားပါ။ေတာမီးေလာင္မႈကေနလဲ
ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ အေၿမာက္အမ်ား ထြက္ရွိပါေသးတယ္ ။
ႏွစ္စဥ္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ထုတ္လႊတ္မႈ ၂၇ဘီလီယံတန္ေက်ာ္ ရွိေနပါတယ္။ကမၻာ႕ေလထုထဲမွာ ၁၉၅၀ခုႏွစ္ကထက္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္
အဆ၄၀၀ေက်ာ္ တိုးပြားလာေနတာ ၿဖစ္ပါတယ္။
ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ အေၿမာက္အမ်ား ထြက္ရွိပါေသးတယ္ ။
ႏွစ္စဥ္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ထုတ္လႊတ္မႈ ၂၇ဘီလီယံတန္ေက်ာ္ ရွိေနပါတယ္။ကမၻာ႕ေလထုထဲမွာ ၁၉၅၀ခုႏွစ္ကထက္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္
အဆ၄၀၀ေက်ာ္ တိုးပြားလာေနတာ ၿဖစ္ပါတယ္။
မီသိန္းဓါတ္ေငြ႕ကေတာ႔စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းေတြမွာဓါတ္ေၿမႀသဇာသံုးစြဲမႈ၊
အမိႈက္ပံုနဲ႔တိရိစၧာန္အေသေတြ၊ေမြးၿမဴေရးလုပ္ငန္းေတြက ထြက္ရွိလာတဲ႔
တိရိစၧာန္ေတြရဲ႕ အညစ္အေႀကးေတြကေန ထြက္လာပါတယ္။
မီသိန္းဓါတ္ေငြ႔ဟာ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕ထက္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ရွစ္ဆတိုးေစပါတယ္။
အမိႈက္ပံုနဲ႔တိရိစၧာန္အေသေတြ၊ေမြးၿမဴေရးလုပ္ငန္းေတြက ထြက္ရွိလာတဲ႔
တိရိစၧာန္ေတြရဲ႕ အညစ္အေႀကးေတြကေန ထြက္လာပါတယ္။
မီသိန္းဓါတ္ေငြ႔ဟာ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕ထက္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ရွစ္ဆတိုးေစပါတယ္။
စက္ရံု၊အလုပ္ရံုေတြ၊ႏ်ဴကလီးယားဓါတ္ေပါင္းဖိုေတြ၊ေရနံနဲ႔သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔တူးေဖၚ
ထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြကေန ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ဓါတ္ေငြ႕သာမက
အၿခားGreen House Gas ေတြကို ထြက္ရွိေစပါတယ္။
ထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြကေန ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ဓါတ္ေငြ႕သာမက
အၿခားGreen House Gas ေတြကို ထြက္ရွိေစပါတယ္။
လူေတြရဲ႕ေန႔စဥ္တီဗီ၊ေရခဲေသတၱာ၊ကြန္ပ်ဴတာ၊ေလေအးစက္ေတြအသံုးၿပဳမႈနဲ႕
လူသံုးကုန္ပစၥည္းေဆးမႈတ္မႈ၊ ဆံပင္,ခႏၶာကိုယ္သံုးအေမႊးအႀကိဳင္မ်ား သံုးစြဲေတြမႈကေန ထြက္ရွိလာတဲ႔ ကလိုရိုဖလိုရြန္ကာဗြန္ကလဲ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို
ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါးၿဖစ္ေပၚေစပါသတဲ႔။အဲဒီဓါတ္ေငြ႕ကေနကြဲထြက္လာတဲ႔
ကလိုရင္းအက္တမ္ တစ္လံုးဟာ အိုဇုန္းအက္တမ္ ၆၀၀လံုးကို
ဖ်က္ဆီးႏိုင္လို႕ပဲ ၿဖစ္ပါတယ္။
လူသံုးကုန္ပစၥည္းေဆးမႈတ္မႈ၊ ဆံပင္,ခႏၶာကိုယ္သံုးအေမႊးအႀကိဳင္မ်ား သံုးစြဲေတြမႈကေန ထြက္ရွိလာတဲ႔ ကလိုရိုဖလိုရြန္ကာဗြန္ကလဲ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို
ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါးၿဖစ္ေပၚေစပါသတဲ႔။အဲဒီဓါတ္ေငြ႕ကေနကြဲထြက္လာတဲ႔
ကလိုရင္းအက္တမ္ တစ္လံုးဟာ အိုဇုန္းအက္တမ္ ၆၀၀လံုးကို
ဖ်က္ဆီးႏိုင္လို႕ပဲ ၿဖစ္ပါတယ္။
ကမၻာဟာအပူစြမ္းအင္ကိုကိုယ္တိုင္မထုတ္လုပ္ႏိုင္ပဲ ေနကရရွိတဲ႔
အပူစြမ္းအင္ကို မွီခိုထားရတာပါ။ ေနေရာင္ၿခည္ဟာလူေတြကိုတိုက္ရုိက္
ထိေတြ႕ခဲ႔မယ္ဆိုယင္ အေရၿပားကင္ဆာေရာဂါကိုၿဖစ္ပြားေစပါတယ္။
ဒါေပမဲ႔က်မတို႔ခ်စ္တဲ႔ကမၻာႀကီီးကသဘာ၀တရားရဲ႕ေမတၱာလက္ေဆာင္အၿဖစ္
ထူထဲတဲ႔ေလထုႀကီးနဲ႔လႊမ္းၿခံဳကာကြယ္ေပးထားရွာတာဟာ
မိခင္ေကာင္းတစ္ေယာက္လိုပါပဲ။
အပူစြမ္းအင္ကို မွီခိုထားရတာပါ။ ေနေရာင္ၿခည္ဟာလူေတြကိုတိုက္ရုိက္
ထိေတြ႕ခဲ႔မယ္ဆိုယင္ အေရၿပားကင္ဆာေရာဂါကိုၿဖစ္ပြားေစပါတယ္။
ဒါေပမဲ႔က်မတို႔ခ်စ္တဲ႔ကမၻာႀကီီးကသဘာ၀တရားရဲ႕ေမတၱာလက္ေဆာင္အၿဖစ္
ထူထဲတဲ႔ေလထုႀကီးနဲ႔လႊမ္းၿခံဳကာကြယ္ေပးထားရွာတာဟာ
မိခင္ေကာင္းတစ္ေယာက္လိုပါပဲ။
အိုဇုန္းဆိုတာသန္႔စင္တဲ႔ေအာက္ဆီဂ်င္ဓါတ္ေငြ႔ၿဖစ္ၿပီး ကမၻာေၿမအထက္ ၁၅မိုင္မွ၃၀မိုင္အကြာအေ၀းမွာရွိတဲ႔ စထရက္တိုစဖီးယားလႊာမွာတည္ရွိပါတယ္။
ၿပီးေတာ႔ေနေရာင္ၿခည္မွာပါ၀င္တဲ႔ခရမ္းလြန္ေရာင္ၿခည္ကို ကာကြယ္ေပးပါတယ္။
ခရမ္းလြန္ေရာင္ၿခည္(ဘီ)ဟာလူေတြရဲ႕အေရၿပားကိုအိုမင္းေစၿပီးအေရၿပားကင္ဆာကို
ၿဖစ္ေစတာပါ။
ၿပီးေတာ႔ေနေရာင္ၿခည္မွာပါ၀င္တဲ႔ခရမ္းလြန္ေရာင္ၿခည္ကို ကာကြယ္ေပးပါတယ္။
ခရမ္းလြန္ေရာင္ၿခည္(ဘီ)ဟာလူေတြရဲ႕အေရၿပားကိုအိုမင္းေစၿပီးအေရၿပားကင္ဆာကို
ၿဖစ္ေစတာပါ။
အသားၿဖဴသူေတြဟာလူမည္းေတြထက္ခုႏွစ္ဆကေနဆယ္ဆပိုမိုထိခိုက္
ပ်က္စီးႏိုင္တယ္လို႔ ဆို္ပါတယ္။
ပ်က္စီးႏိုင္တယ္လို႔ ဆို္ပါတယ္။
ဒါ႔အၿပင္ခရမ္းလြန္ေရာင္ၿခည္တိုးပြားမႈေႀကာင္႔သစ္ရြက္ေတြႀကံဳလွီမႈ၊
အပင္ငယ္ေတြနဲ႔ ေသးမႊားတဲ႔ သတၱ၀ါေတြ ေသဆံုးမႈေတြ ၿဖစ္ေပၚေစၿပီး
သဘာ၀ေဂဟစံနစ္ကို ဆိုး၀ါးစြာ ထိခိုက္ပ်က္စီးေစမွာပါ။ၿပီးေတာ႔ လူေတြရဲ႕ေရာဂါေဗဒခုခံႏိုင္မႈဗီဇစံနစ္ကို ပ်က္စီးေစပါတယ္။
မ်က္စိကင္ဆာေရာဂါကိုလဲ ၿဖစ္ပြားေစပါတယ္။
အပင္ငယ္ေတြနဲ႔ ေသးမႊားတဲ႔ သတၱ၀ါေတြ ေသဆံုးမႈေတြ ၿဖစ္ေပၚေစၿပီး
သဘာ၀ေဂဟစံနစ္ကို ဆိုး၀ါးစြာ ထိခိုက္ပ်က္စီးေစမွာပါ။ၿပီးေတာ႔ လူေတြရဲ႕ေရာဂါေဗဒခုခံႏိုင္မႈဗီဇစံနစ္ကို ပ်က္စီးေစပါတယ္။
မ်က္စိကင္ဆာေရာဂါကိုလဲ ၿဖစ္ပြားေစပါတယ္။
ေလထုညစ္ညမ္းမႈေႀကာင္႔ အဲဒီလို တန္ဖိုးရွိတဲ႔ အိုဇုန္းလႊာပ်က္စီးလာတာကို လြန္ခဲ႔တဲ႔ဆယ္စုႏွစ္မ်ားကပင္ ေတြ႕ရွိခဲ႔ရပါတယ္။
ကမၻာ႕ေတာင္၀င္ရိုးစြန္းေဒသမွာဧ၀ရတ္ေတာင္နီးပါးအထူရွိၿပီး
အေမရိကန္ၿပည္ေထာင္စု ေလာက္က်ယ္၀န္းတဲ႔ အိုဇုန္းလႊာအေပါက္ႀကီးကို
စတင္ေတြ႕ရွိၿခင္းပါပဲ။
အိုဇုန္းလႊာသာ လံုး၀ပ်က္စီးသြားယင္ သက္ရွိလူ၊သတၱ၀ါေတြလဲ လံုး၀
မ်ိဳးတုန္းေပ်ာက္ကြယ္မွာ အေသအခ်ာပါ။
ကမၻာ႕ေတာင္၀င္ရိုးစြန္းေဒသမွာဧ၀ရတ္ေတာင္နီးပါးအထူရွိၿပီး
အေမရိကန္ၿပည္ေထာင္စု ေလာက္က်ယ္၀န္းတဲ႔ အိုဇုန္းလႊာအေပါက္ႀကီးကို
စတင္ေတြ႕ရွိၿခင္းပါပဲ။
အိုဇုန္းလႊာသာ လံုး၀ပ်က္စီးသြားယင္ သက္ရွိလူ၊သတၱ၀ါေတြလဲ လံုး၀
မ်ိဳးတုန္းေပ်ာက္ကြယ္မွာ အေသအခ်ာပါ။
၁၈၅၀၀န္းက်င္ေလာက္က လန္ဒန္ၿမိဳ႕ေတာ္ကို ေက်ာက္မီးေသြးေလာင္ကၽြမ္းရာက
ထြက္လာတဲ႔ အခိုးအေငြ႕ေတြနဲ႔ ၿမဴမႈန္ေတြ ေပါင္းစပ္ထားတဲ႔ အေငြ႕အစိုင္အခဲထုႀကီးက ရက္သတၱပါတ္ေပါင္း မ်ားစြာ ဖံုုးအုပ္ထားခဲ႔ပါတယ္။
ထြက္လာတဲ႔ အခိုးအေငြ႕ေတြနဲ႔ ၿမဴမႈန္ေတြ ေပါင္းစပ္ထားတဲ႔ အေငြ႕အစိုင္အခဲထုႀကီးက ရက္သတၱပါတ္ေပါင္း မ်ားစြာ ဖံုုးအုပ္ထားခဲ႔ပါတယ္။
၁၈၈၀ခုေလာက္အထိ အဲဒီအေငြ႕ေတြ ဖံုးအုပ္ခဲ႔လို႕ လူေပါင္း၂၂၀၀ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ႔ရပါတယ္။၁၉၅၂ခုေလာက္မွာလဲ
အ၀ါေရာင္ၿမဴမႈန္အစိုင္အခဲေတြ ၅ရက္ေလာက္ ဖံုးအုပ္ခဲ႔လို႔လူေပါင္း ၄၀၀၀ေလာက္ ေသဆံုးခဲ႔ရပါတယ္။အခုလဲ ၿဗိတိန္မွာ ေလထုညစ္ညမ္းမႈေႀကာင္႔
တစ္ႏွစ္ကို လူငါးေသာင္းေက်ာ္ ေသဆံုးေနေႀကာင္း သိရွိရပါတယ္။
အ၀ါေရာင္ၿမဴမႈန္အစိုင္အခဲေတြ ၅ရက္ေလာက္ ဖံုးအုပ္ခဲ႔လို႔လူေပါင္း ၄၀၀၀ေလာက္ ေသဆံုးခဲ႔ရပါတယ္။အခုလဲ ၿဗိတိန္မွာ ေလထုညစ္ညမ္းမႈေႀကာင္႔
တစ္ႏွစ္ကို လူငါးေသာင္းေက်ာ္ ေသဆံုးေနေႀကာင္း သိရွိရပါတယ္။
အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာဆိုယင္လဲ ၁၉၄၈ခု၊ေအာက္တိုဘာလ ၀န္းက်င္က ပစၥဘတ္ၿမိဳ႕မွာ ညစ္ညမ္းတဲ႔ဓါတ္ေငြ႕ေတြ ပါတဲ႔ ၿမဴမႈန္အစိုင္အခဲေတြ ၅ရက္ေလာက္ သိပ္သည္းစြာ
ဖံုးအုပ္ခဲ႔တာ။
ဖံုးအုပ္ခဲ႔တာ။
အဲဒီၿမိဳ႕ရဲ႕ လူဦးေရ ထက္၀က္ေလာက္ ဖ်ားနာခဲ႔ၿပီး ၂၂ေယာက္ေသဆံုးခဲ႔တာပါ။၁၉၆၃ခုေလာက္ကလဲနယူးေယာ႔ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ
ေလထုညစ္ညမ္းမႈေႀကာင္႔ လူ၃၀၀ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ႔ပါေသးတယ္။
အခုလဲ အေမရိကန္ၿပည္ေထာင္စုရဲ႕ ေကာင္းကင္ယံေလထုထဲမွာ (ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာၿပင္အထက္ ၃ကီလိုမီတာကေန ၈ကီလိုမီတာအတြင္း) အဆိပ္အေတာက္ၿဖစ္ေစတဲ႔ အိုဇုန္း ပမာဏဟာ ၁၉၉၅ခုကထက္
၁၄ရာႏႈံးၿမင္႔တက္ေနတယ္လို႕ သိရပါတယ္။
ေလထုညစ္ညမ္းမႈေႀကာင္႔ လူ၃၀၀ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ႔ပါေသးတယ္။
အခုလဲ အေမရိကန္ၿပည္ေထာင္စုရဲ႕ ေကာင္းကင္ယံေလထုထဲမွာ (ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာၿပင္အထက္ ၃ကီလိုမီတာကေန ၈ကီလိုမီတာအတြင္း) အဆိပ္အေတာက္ၿဖစ္ေစတဲ႔ အိုဇုန္း ပမာဏဟာ ၁၉၉၅ခုကထက္
၁၄ရာႏႈံးၿမင္႔တက္ေနတယ္လို႕ သိရပါတယ္။
စထရက္တိုစဖီးယားအလႊာအေပၚမွာ ရွိတဲ႔ အိုဇုန္းကသာ အက်ိဳးၿပဳေပမဲ႔ စထရက္တိုစဖီးယားနဲ႕ ထရိုပိုစဖီးယားႀကားမွာ ရွိတဲ႔ပါးလႊာေသာ အိုဇုန္းကေတာ႔ ခရမ္းလြန္ေရာင္ၿခည္ကို ပိုမိုစိမ္႔ထြက္ေစပါတယ္။ေၿမဆီလႊာအနီးမွာ ရွိတဲ႔ အိုဇုန္းကေတာ႔
ႏွလံုးနဲ႔ အသက္ရွဴလမ္းေႀကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါေတြကို ၿဖစ္ပြားေစတာပါ။
ႏွလံုးနဲ႔ အသက္ရွဴလမ္းေႀကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါေတြကို ၿဖစ္ပြားေစတာပါ။
က်မတို႕အာရွက တရုတ္ႏိုင္ငံ၊ေပက်င္းမွာလဲ ေလထုညစ္ညမ္းမႈဟာ အႏၱရာယ္ရွိတဲ႔ အဆင္႔ကိုေတာင္ ေက်ာ္ေနပါၿပီ။ကမၻာ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္အရ ေလထုတစ္ကုဗမီတာမွာ အမႈန္အမႊား၁၀၀ မိုက္ခရို ဂရမ္ထက္
ေက်ာ္ယင္ က်န္းမာေရးအတြက္ မသင္႔ေတာ္ဘူးလို႕ သတ္မွတ္ထားတာပါ။
ယခုႏွစ္ ဇႏၷ၀ါရီလ ၁၁ရက္ေန႔က ေပက်င္းရဲ႕ေလထုထဲမွာ အမႈန္အမႊားပါ၀င္မႈဟာ မိုက္ခရိုဂရမ္၄၀၀ေက်ာ္ေနတယ္လို႕ တရုတ္အစိုးရက တရား၀င္တိုင္းတာခ်က္
ထုတ္ၿပန္ခဲ႔ပါတယ္။
ေက်ာ္ယင္ က်န္းမာေရးအတြက္ မသင္႔ေတာ္ဘူးလို႕ သတ္မွတ္ထားတာပါ။
ယခုႏွစ္ ဇႏၷ၀ါရီလ ၁၁ရက္ေန႔က ေပက်င္းရဲ႕ေလထုထဲမွာ အမႈန္အမႊားပါ၀င္မႈဟာ မိုက္ခရိုဂရမ္၄၀၀ေက်ာ္ေနတယ္လို႕ တရုတ္အစိုးရက တရား၀င္တိုင္းတာခ်က္
ထုတ္ၿပန္ခဲ႔ပါတယ္။
ေဟာင္ေကာင္မွာလဲ ၂၀၁၁ခုထဲက ေလထုညစ္ညမ္းမႈ စံခ်ိန္တင္ ၿမင္႔မားေနၿပီး လူေတြအိမ္ၿပင္မထြက္ပဲ ေနႀကပါလို႕ ေၿပာရတဲ႔အဆင္႔ထက္
ႏွစ္ဆပိုေနတာေတြ႕ရွိရပါတယ္။
ေလထုထဲမွာ အမႈန္အမႊားပါ၀င္မႈ ၁၀၀၀မိုက္ခရိုဂရမ္အထိ ဆိုး၀ါးစြာ
ညစ္ညမ္းေနတာကို တိုင္းတာရရွိခဲ႔တာပါ။
ႏွစ္ဆပိုေနတာေတြ႕ရွိရပါတယ္။
ေလထုထဲမွာ အမႈန္အမႊားပါ၀င္မႈ ၁၀၀၀မိုက္ခရိုဂရမ္အထိ ဆိုး၀ါးစြာ
ညစ္ညမ္းေနတာကို တိုင္းတာရရွိခဲ႔တာပါ။
အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းႏိုင္ငံမွာဆိုယင္လဲ လြန္ခဲ႔တဲ႔ႏွစ္၃၀က စတင္ခဲ႔တဲ႔ လိုင္ယြန္ၿပည္နယ္၊
မဲထဖြတ္ စက္မႈဇုန္စီမံကိန္းရဲ႕ ေက်ာက္မီးေသြးသံုး လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ထုတ္စက္ရံုက ထြက္လာတဲ႔ဓါတ္ေငြ႕ေတြ၊ တၿခား စက္မႈလုပ္ငန္းေတြက ထြက္လာတဲ႔ ဓါတ္ေငြ႕ေတြေႀကာင္႔ ေလထုညစ္ညမ္းမႈဆိုး၀ါးေနၿပီ ၿဖစ္ပါတယ္။
မဲထဖြတ္ စက္မႈဇုန္စီမံကိန္းရဲ႕ ေက်ာက္မီးေသြးသံုး လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ထုတ္စက္ရံုက ထြက္လာတဲ႔ဓါတ္ေငြ႕ေတြ၊ တၿခား စက္မႈလုပ္ငန္းေတြက ထြက္လာတဲ႔ ဓါတ္ေငြ႕ေတြေႀကာင္႔ ေလထုညစ္ညမ္းမႈဆိုး၀ါးေနၿပီ ၿဖစ္ပါတယ္။
ေဒသခံေတြဟာ ညွီစို႕ေနတဲ႔ ေလထုကို အၿမဲရွဴရွိက္ေနရတာေႀကာင္႔ အသက္ရွဴလမ္းေႀကာင္းဆိုင္ရာေရာဂါေတြ၊ ကင္ဆာေရာဂါေတြ မ်ိဳးစံု ခံစားေနႀကရပါတယ္။ သိပ္မႀကာခင္က အဲဒီမွာသြားၿပီး သတင္းယူတဲ႔ က်မမိတ္ေဆြ သတင္းေထာက္ ေကာင္မေလးတစ္ေယာက္က ေၿပာပါတယ္။
” အန္တီရယ္။ အနံ႔က ေတာ္ေတာ္ဆိုးတာ။ သမီးတို႔ သတင္းသြားယူတဲ႔ထဲက ၃ေယာက္ေလာက္ ေအာ႔အန္ကုန္တာ။ သမီးတို႕လို ခဏတၿဖဳတ္ သတင္းသြားယူတဲ႔ သူေတြေတာင္ ဒီအခ်ိန္ေလးအတြင္းမွာ အဲဒီလို ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါး ခံစားရတယ္ ဆိုယင္ အၿမဲ ေနႀကတဲ႔ ေဒသခံေတြဆို ဘယ္ေလာက္ ခံစားရမလဲလို႔ ”ဆိုၿပီးေတာ႔။
အဲဒါနဲ႔ က်မက ေမးမိတယ္။ အနံ႔က ဘယ္လိုအနံ႔ ထြက္ေနတာလဲ ဆိုေတာ႔
ဓာတုစြန္႔ထြက္ပစၥည္း အနံ႔တဲ႔။
အဲဒါနဲ႔ က်မက ေမးမိတယ္။ အနံ႔က ဘယ္လိုအနံ႔ ထြက္ေနတာလဲ ဆိုေတာ႔
ဓာတုစြန္႔ထြက္ပစၥည္း အနံ႔တဲ႔။
အခုဆိုယင္ေလထုညစ္ညမ္းမႈကိုၿဖစ္ေစတဲ႔ဓါတ္ေငြ႕ေတြဟာဘာေတြၿဖစ္တယ္ဆိုတာရယ္၊
အဲဒီဓါတ္ေငြ႕ေတြ ေႀကာင္႔ ကမၻာ႔ႏိုင္ငံေတြမွာ ဘယ္လိုဆိုးက်ိဳးေတြ သက္ေရာက္ေနတယ္ ဆိုတာေတြ ေၿပာၿပီးတဲ႔ေနာက္ က်မတို႕ ႏိုင္ငံမွာ ၿဖစ္ေပၚေနတဲ႔ ေလထုညစ္ညမ္းမႈအေၿခအေနကိုလဲ ေၿပာၿပပါ႔မယ္။
အဲဒီဓါတ္ေငြ႕ေတြ ေႀကာင္႔ ကမၻာ႔ႏိုင္ငံေတြမွာ ဘယ္လိုဆိုးက်ိဳးေတြ သက္ေရာက္ေနတယ္ ဆိုတာေတြ ေၿပာၿပီးတဲ႔ေနာက္ က်မတို႕ ႏိုင္ငံမွာ ၿဖစ္ေပၚေနတဲ႔ ေလထုညစ္ညမ္းမႈအေၿခအေနကိုလဲ ေၿပာၿပပါ႔မယ္။
ၿပီးခဲ႔တဲ႔ ၂၀၁၀ခုေလာက္က မႏၱေလးတိုင္း၊ စစ္ကိုင္းတိုင္းနဲ႔ ရွမ္းၿပည္နယ္ အခ်ိဳ႕ ေဒသေတြမွာ မီးခိုးေငြေတြနဲ႕ ၿမဴေတြ ဆိုင္းသလို အံု႕မႈိင္းခဲ႔ပါတယ္။ ေဒသခံ လူထုမွာ မ်က္လံုးစပ္တဲ႔ ေ၀ဒနာေတြ ခံစားခဲ႔ရပါတယ္။ ရွမ္းၿပည္နယ္ တာခ်ီလိတ္မွာဆို ၿမဴေတြအံု႕ဆိုင္းၿပီး ေလယာဥ္ခရီးစဥ္ အခ်ိဳ႕ ဖ်က္သိမ္းခဲ႔ရပါတယ္။
လာမဲ႔ ဆယ္စုႏွစ္ေတြအတြင္း ရန္ကုန္နဲ႕ မႏၱေလးဟာ တၿခားၿမိဳ႕ႀကီးေတြထက္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ပိုမိုႀကံဳေတြ႕ရမယ္လို႔ ၿမန္မာႏိုင္ငံမွာ
လာေရာက္ သုေတသနၿပဳခဲ႔တဲ႔ ဂ်ပန္ သုေတသန ပညာရွင္ ငါးဦးက
စာတမ္းဖတ္ႀကားခဲ႔ပါတယ္။
လာေရာက္ သုေတသနၿပဳခဲ႔တဲ႔ ဂ်ပန္ သုေတသန ပညာရွင္ ငါးဦးက
စာတမ္းဖတ္ႀကားခဲ႔ပါတယ္။
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရဲ႕ တိုးတက္လာတဲ႔ ယာဥ္စီးေရက ထြက္ရွိလာတဲ႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ဓါတ္ေငြ႕ဟာ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို လက္ရွိထက္ ဆယ္ဆပိုမို ညစ္ညမ္းေစမယ္လို႕ ေၿပာႀကားသြားတာပါ။
ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ဒုတိယ ဆိုး၀ါးစြာ ခံစားရမွာကေတာ႔ မႏၱေလးၿမိဳ႕ၿဖစ္ပါတယ္တဲ႔။
ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ဒုတိယ ဆိုး၀ါးစြာ ခံစားရမွာကေတာ႔ မႏၱေလးၿမိဳ႕ၿဖစ္ပါတယ္တဲ႔။
ဒါေပမဲ႔ နဲနဲ စိတ္ခ်မ္းသာစရာ ေကာင္းတာက က်မတို႔ရဲ႕ ၿမန္မာႏိုင္ငံဟာ သစ္ေတာေတြ အလ်င္အၿမန္ ၿပဳန္းတီးေနတယ္ ဆိုေသာ္ၿငား အေရွ႕ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံေတြထဲမွာေတာ႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ကို အမ်ားဆံုး ေခ်ဖ်က္ေပးေနႏိုင္တာပါပဲ။
ၿမန္မာဟာ ကမၻာႀကီးတစ္ခုလံုးရဲ႕ ဖန္လံုအိမ္ ဓါတ္ေငြ႕ပမာဏ ထဲက
ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ မက္ထရစ္တန္ သန္းေပါင္း ၃၉ ဒႆမ ၅၇ ေလာက္
ေခ်ဖ်က္ေပးေနတာပါ။
ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ မက္ထရစ္တန္ သန္းေပါင္း ၃၉ ဒႆမ ၅၇ ေလာက္
ေခ်ဖ်က္ေပးေနတာပါ။
ၿမန္မာလိုပဲ ကေမၻာဒီးယားကလဲ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ပမာဏ
မက္ထရစ္တန္ သန္းေပါင္း ၃၉ ဒႆမ ၅၇နီးပါးကို ေခ်ဖ်က္ ဖယ္ရွားေပးေနပါတယ္။
ဒီႏိုင္ငံ ႏွစ္ႏိုင္ငံမွာပဲ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ကို အသားတင္ ဖယ္ရွားေပးႏိုင္တဲ႔ သစ္ေတာသစ္ပင္ေတြ က်န္ရွိေတာ႕တာပါ။
မက္ထရစ္တန္ သန္းေပါင္း ၃၉ ဒႆမ ၅၇နီးပါးကို ေခ်ဖ်က္ ဖယ္ရွားေပးေနပါတယ္။
ဒီႏိုင္ငံ ႏွစ္ႏိုင္ငံမွာပဲ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ကို အသားတင္ ဖယ္ရွားေပးႏိုင္တဲ႔ သစ္ေတာသစ္ပင္ေတြ က်န္ရွိေတာ႕တာပါ။
အဲဒီေတာ႔ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ၿဖစ္ေစတာ ဘာေတြလဲ ဆိုတာရယ္၊ ဘယ္ေလာက္အထိ ဘယ္ေတြမွာ ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါး ၿဖစ္ေနၿပီ ဆိုတာေတြကို ေၿပာၿပၿပီးတဲ႔ေနာက္ အေရးအႀကီးဆံုး အပိုင္းၿဖစ္တဲ႔ ဘယ္လို ကာကြယ္ၿပဳၿပင္ႀကမလဲ ဆိုတဲ႔ အပိုင္းကို ေၿပာၿပခ်င္ပါတယ္။
ေလထုညစ္ညမ္းမႈဟာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ေႀကာင္႔ ၿဖစ္သလို လူေတြေႀကာင္႔လဲ ၿဖစ္ေနတဲ႔အတြက္ လူေတြကို အသိပညာေပး စည္ရံုးမႈနဲ႔ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ေလွ်ာ႔ခ် ကာကြယ္ဘို႕ လိုအပ္ေနပါတယ္။
အသိပညာေပး စည္းရံုးရာမွာ အေၿခခံ အဆင္႔ ေက်ာင္းေတြ၊ ရပ္ကြက္ေတြ၊ စက္ရံု၊အလုပ္ရံုေတြမွာ ေဟာေၿပာပြဲေတြ မႀကာခဏ ၿပဳလုပ္ေပးတာ၊ အလြယ္တကူ ေလ႔လာဖတ္ရႈႏိုင္ဘို႕ လက္ကမ္းစာေစာင္ေတြ ၿဖန္႔ေ၀ေပးတာ၊
စာအုပ္ေတြကို တန္ဘိုးခ်ိဳသာစြာ ၿဖန္႕ေ၀ေပးတာမ်ိဳးေတြ စီမံခ်က္ထားၿပီး
လုပ္ေဆာင္သင္႔ပါတယ္။
စာအုပ္ေတြကို တန္ဘိုးခ်ိဳသာစြာ ၿဖန္႕ေ၀ေပးတာမ်ိဳးေတြ စီမံခ်က္ထားၿပီး
လုပ္ေဆာင္သင္႔ပါတယ္။
ရပ္ကြက္၊ေက်းရြာေတြမွာ ဆိုယင္လဲ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈ စိတ္၀င္စားတဲ႔ လူငယ္ေတြ၊ ေဒသခံ ပညာတတ္လူငယ္ေတြကို အယင္နားလည္ေအာင္ ပ်ိဳးေထာင္တဲ႔
အေနနဲ႕ သင္တန္းေတြ ေပးၿပီး သူတို႕ရဲ႕ နယ္ေၿမ၊ ေဒသ အသီးသီးမွာ ထိထိေရာက္ေရာက္ ၿပန္လည္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေအာင္ ကူညီေပးရပါမယ္။
ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ေလွ်ာ႔ခ် ကာကြယ္ႏိုင္ဘို႕ကေတာ႔ မိမိႏိုင္ငံမွာ စံနစ္တက် ေရးဆြဲခ်မွတ္ထားတဲ႔ ဥပေဒေတြ ထုတ္ထားရပါမယ္။
အဲဒီ ဥပေဒကို ခ်ိဳးေဖာက္ခဲ႔ယင္ ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူရပါမယ္။
က်မတို႕ခ်စ္တဲ႔ ကမၻာေၿမကို ကာကြယ္ဘို႕ အားလံုးသာ လက္တြဲႏိုင္ခဲ႔မယ္ ဆိုယင္ က်မတို႕ ခ်စ္တဲ႔ အနာဂတ္မ်ိဳးဆက္ေတြ အတြက္ လွပတဲ႔ ေကာင္းကင္ၿပာႀကီးရယ္၊ ႀကည္လင္ သန္႕ရွင္းစြာ တသြင္သြင္ စီးဆင္းေနမဲ႔ ၿမစ္ေတြ၊ ေခ်ာင္းေတြရယ္၊ စိမ္းလန္းေနတဲ႔ ေတာ ေတာင္ေတြရယ္၊ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္တဲ႔ ေလေကာင္း ေလသန္႔ေတြရယ္ကို ေမတၱာလက္ေဆာင္ ေပးႏိုင္ႀကမယ္ ထင္ပါရဲ႕။
By
Khin Chowar Win